17 lip 2012

Wykształcenie i nauka gejszy



Gejsza to artystka, ale by nią zostać potrzeba wiele lat nauki i wyrzeczeń, by osiągnąć doskonałe opanowanie artystycznych umiejętności w każdej dziedzinie nauczanej w Hanamachi. Niektórych nie będę opisywać (bo był/będzie osobny artykuł) a innym przyjrzymy się bliżej. Podane umiejętności, używa się w życiu codziennym, religijnym i kulturowym, ale szczególną rolę nabiera ona w kręgach artystycznych, takich jak w świecie kwiatów i wierzb czy w sztukach walki.
___________

Nauka obejmuje (dodatkowo nauka w gimnazjum, jeśli dziewczyna się jeszcze uczy):

+ ceremonia herbaciana (chadō) - zapraszam na osobne notki

+ sztuka poprawnego siadania - wprawdzie już ją opisałam, ale nie zaszkodzi przypomnieć^^ -  Więc - kihontai (podstawowe formy) dzielą są na:
a) kihon no shisei , czyli podstawowe postawy (1. stanie, 2. siedzenie na krześle, 3. formalne siedzenie na podłodze – seiza i 4. półsiad na piętach i udach – kiza i sonkyo)
b) kihon no dosa , czyli podstawowe ruchy (1. wstawanie, 2. Siadanie, 3. Chodzenie, 4. Zwrot podczas stania, 5. Zwrot podczas chodzenia, 6. Zwrot podczas klęczenia – hirakiashi, 7. Głęboki ukłon – rei, 8. Lekki ukłon – yu).

Większość Japończyków odczuwa niewygodę w siedzenie. Mężczyznom wolno przyjmować swobodną pozycję, natomiast kobieta może jedynie uklęknąć nieco przechylona - tzn. wysuwając stopy spod pośladków lekko na bok. Gejsza nie ma takiej możliwości - musi siedzieć prosto.

+ sztuka układania kwiatów - ikebana (kadō) (osobna notka)

+ etykieta Ogasawara (zasady zachowania) - Pierwotnie termin ten określał zbiór zasad postępowania samurajów. Jest on dość złożony i znaczy mniej więcej tyle, co "maniery w czasie pokoju, strategia w czasie wojny". W miarę upływu czasu zyskał on szerszą konotację i wskazywał dodatkowo na pewną dyspozycję, stan umysłu podporządkowanego prawu i wcielającego prawo w życie.

Etykieta nie jest niczym innym, jak szczerym i uprzejmym uznaniem drugiego. Właściwe zachowanie polega na umiejętności rozpoznania właściwych zachowań, które powinny zaistnieć w danym miejscu i czasie. Zdaniem Japończyków jest to możliwe tylko wówczas, gdy wszyscy respektują te same prawa i zasady. Zasady te, uwzględniają prawa jednostki i wielość możliwych postaw, obowiązują w Japonii po dziś dzień.

W Hanamachi gejsze przestrzegają je szczególnie. Niemal za każdym razem, gdy gejsza wychodzi na spacer, do szkoły czy na ozashiki, ma powody, by złożyć komuś  wyrazy szacunku. Najczęściej robi się to wobec okasan ochaya i nauczycielkom tańca. Innym przykładem szacunku jest okres przed końcem roku. 13 grudnia (koto hajime - "początek rzeczy") gejsze odwiedzają wszystkich nauczycieli i szefowe herbaciarń, by zapewnić je o swoim szacunku ( najczęściej robią to w grupie ^^). Każda kobieta zanosi do domu specjalne dziękczynne danie kagami mochi (są to 2 połączone kule, zrobione z ryży i małej cytrynki.^^). Mochi wystawia się wewnątrz domu na specjalnych postumentach. Przez całe popołudnie szefowe ochaya przyjmują gejsze u siebie i zobowiązane są one do jak najbardziej oficjalnego pokłonu. Podczas składania życzeń dochodzi też do wymiany podarunków. Nauczycielki tańca na każdy nowy rok rozdają nowy wachlarz, który jest dopasowywany do rangi danej uczennicy.

Potem przypada świąteczne przygotowanie do Nowego Roku - echem tej ceremonii są dziś specjalne podziękowania składane na początku każdego miesiąca, w domu który ją sponsorował. Generalna zasada brzmi - im okazja jest ważniejsza i bardziej oficjalna, tym później odwiedza się dany dom. Do innych okazji zalicza się zmianę statusu na wyższy poziom w hierarchii. Jednakże pozdrowienia przedstawione powyżej to nie wszystko - istotne tu są też podziękowania za trud i poświęcenie włożone w kształcenie gejszy, wobec okasan okiya oraz w innych losach życiowych; jak np pogrzeb. Odpowiedniej postawy gejsze uczą się w zasadzie od starszych koleżanek np. podczas jedzenia czy picia w towarzystwie klienta. Każde słowo czy też gest i zachowanie wynika z obowiązującej je normy.

Świat gejsz jest jedną z niewielu społeczności, które znacząco przywiązują role do tradycyjnych wartości moralnych, takich jak: obowiązek i grzeczność. Wszelkie postawy oceniane są w kontekście on i giri. Wiele młodych gejsz, uznaje je trochę za staroświeckie i ograniczające swobodę działania. Natomiast z gejszami starszej daty jest odwrotnie, ponieważ uczono je innej wartości, obowiązującej wcześniej. I choć poglądy się różnią odnośnie tych pojęć między pokoleniami, to nie stanowi to "niezgody" w Hanamachi. Praktykantka zaczynająca dopiero pierwsze kroki, ignorującą je, naraża się na niezaakceptowanie jej przez społeczność. Na szczęście większość z nich uważa to za pozytywny aspekt życia gejszy. Dla tego też słyszy się, że wykształcenie i życie w świecie kwiatów i wierzb jest bardzo surowe. Surowość tu jest niezbędna, ponieważ gdyby jej nie było, w chwili obecnej nie było by już żadnej gejszy. To na jest tu największym czynnikiem, który czyni z gejszy prawdziwą artystkę. Na tym właśnie m.in. polega trening - ćwiczenie charakteru. Najpierw trzeba go złamać a następnie ukształtować od podstaw.

Innym czynnikiem jest tu dyscyplina, która jest nierozłącznie związana z byciem gejszą. Dziedziny sztuki, którymi zajmują się gejsze, to najczęściej tradycyjny taniec i muzyka. Tradycyjny jest też sposób ich kształcenia.Polega on na całkowitym podporządkowaniu się ucznia nauczycielowi ( dlatego też przed rozpoczęciem zajęć, każda z nich wyciąga przed siebie wachlarz i się kłania - wtedy można zacząć lekcje. Wachlarz to symbol - oznacza on gotowość i wolę oderwania się od świata zewnętrznego i wkroczenie świat muzyki i tańca). W dawnych czasach w szkołach gejsz panowała bardzo surowa dyscyplina. Nierzadko nauczyciel uderzył uczennicę, która nie umiała poprawnie wykonać zadanej pracy, a nawet tę która tę sztukę łatwo przyswajała - po to tylko, by wykonała ją jeszcze lepiej. Innym skutecznym zabiegiem (która bywa i obecnie czasem stosowna) jest warknięcie budzące strach otome!. Zajęcia wtedy zostają przerwane, wzywa się okasan okiya i dziewczynę na pewien czas zostaje zawieszona.

Tak więc jak tu widzicie  - dyscyplina jest konieczna do nabycia technicznej biegłości w danej formie artystycznej. Gejsze są czymś więcej niż tylko strażniczkami tradycyjnej sztuki. Na przyjęcia nie ubierają się tuż przed a rozmowy z klientami stanowią najbardziej widoczną część ich profesjonalnego życia. To, co gejsza wnosi, jest widoczne tylko i wyłącznie w Hanamachi ( a nie nikomu innemu spoza kręgu wzajemnych znajomości)

+ kaligrafię (shodō) i literaturę klasyczną - dowiecie się w kolejnych notkach ^^

+ taniec klasyczny (poszczególne style), śpiew (m.in. kouta i nagauta) oraz gry na tradycyjnych instrumentach muzycznych

+ sztuka konwersacji (wajutsu) i wysławiania się (wbrew pozoru, to nie takie proste, jeśli chce się utrzymać standardy)

+ sztukę poruszania się, nalewania sake (j.w. - trzeba wiedzieć jak to robić)

+ dialekt gejsz (m.in. dla regionu Kyoto - Kansai) - opanowanie japońskiego języka literackiego, który znacznie odbiega od mowy potocznej, jest oznaką i gwarancją osiągnięcia przez gejszę stosownego stopnia wykształcenia.

*przykłady zwrotów:
  • - Proszę wejść - Dozo O-hairi O
  • - Dziękuję (używane też w formie przepraszam) - Ookini
  • - Tak - hei
  • - Przepraszam - Shitsurei itashimasu
  • - Dziękujemy za przybycie - O-Koshi Itadaki Arigato gozaimasu
  • - Minarai dosu e. Yoroshu otanmoshimasu. - Jestem nowicjuszką. Proszę o łaskawe przyjęcie.
  • - czas. "Być" - dosu
  • - dziękuję za poprzedni dzień, matko. Proszę pamiętaj o mnie. - Senjitsu wa ookini, okasan. Yoroshu otanomoshimasu.
  • - wszystkiego najlepszego - omedetosan dosu
  • - bardzo - erai
  • - Dziś wieczorem jest przejęcie z klientem - Konban, ozashiki ga kakaru
  • - czekajcie ! - ohika-enas`te/ ohikaeyasu
+ czyszczenie popielniczek

+ malarstwo

+ umiejętne nakładanie makijażu, dodatków do włosów i ubioru (kimon) na różne okazje

+ poprawne rozsuwanie fusumy i wejście do pomieszczenia
_______________

Nauka:
Zajęcia w szkołach, rozpoczynają się między godziną 9-11 rano i trwają do godziny 14-15 (zależy od danej szkoły) popołudniu. Te, które przyjdą pierwsze dostaną najlepszych nauczycieli. Zajęcia odbywają się w dużych salach wykładanych tatami. Po przyjściu na zajęcia, obchodzą je i witają swoje starsze koleżanki. Każde zachowanie uczennicy, tj. rozsuwanie drzwi, zwracanie się do starszych sióstr, wchodzenie do klasy i opuszczanie jej, traktowane jest jako istotna część jej kształcenia i jest pilnie obserwowane.

Lekcje odbywają się dla kilku uczennic indywidualnie w miarę potrzeb lub grupowo (jeśli zbliża się jakiś np festiwal), te które wykazują słaby postęp lub nie wkładają w wykonywane czynności wysiłku i chęci, zmuszane są do ćwiczenia indywidualnie w swoim wolnym czasie.

Jeszcze do końca lat 60’XX w. maiko, które nie robiły wystarczających postępów w nauce tańca lub innych artystycznych umiejętnościach, zmuszane były przez swoje starsze siostry do żmudnych i ciężkich ćwiczeń w ogrodzie, była to jedna z najpowszechniejszych metod nauczania - kangeiko (lekcje na zimno) - polegała ona na tym, że zimą zmuszano dziewczęta do ćwiczenia gry na shamisenie na świeżym powietrzu. Grały one tak długo, aż palce zaczynały krwawić, a głos stawał się zachrypnięty. Nie korzystały z nut, musiały się uczyć gry ze słuchu. Za każdy błąd, dziewczyna była karana - była bita plektronem po głowie lub rękach. Tak samo odbywało się z lekcjami tańca - karą było uderzenie wachlarzem przez nauczyciela. Dzisiaj nie stosuje się takich praktyk. W Japonii uważa się, że najlepszym wiekiem na rozpoczęcie życia artystycznego jest 6 lat, 6 miesięcy i 6 dni. Oparte jest to na przekonaniu, że sztukę przyswaja się nie tylko poprzez teorię, ale również po przez praktykę.
_______________________________
A więc jak widzicie - bycie gejszą wcale nie jest takie proste i łatwe jak niektórzy by mogli sądzić. I tym sposobem kończymy już dzisiejszą notkę ;)
ja ne

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz