19 gru 2012

Lekcje języka japońskiego: Czasowniki cz..3


No to czas na kolejną lekcje z gramatyki japońskiej. Dziś będzie niestety krótko.

1. Czasowniki przechodnie i nieprzechodnie
+czasownik przechodnie to takie to takie, przed którymi zwykle występuję dopełnienie z partykułą -o
+czasowniki nieprzechodnie to te, które nie maja dopełnienia:
np. mado-o akeru  - (otwierać okno) przechodni
     mado-ga aku  - (okno się otwiera) nieprzechodni

1.1. Oto lista  najważniejszych czasowników przechodnich:
-eru
                       - shimeru (zamykać)
                       - kakeru (wieszać)
                       - kaeru (zmieniać)
-eru
            - akeru (otwierać)
            - tsukeru (przyczepiać)
-asu
             - dasu (wyjmować)
             - wakasu (gotować)
-su
            - naosu (naprawić)
            - toosu (przepuścić)
-u
             - kesu (zgasić)          
             - mosu (palić)

1.2. Lista czasowników nieprzechodnich:
-aru, -waru
                       - shimaru (zamykać się)
                       - kakaru (wisieć)
                       - kawaru (zmieniać się)
-u
            - aku (być otwartym)
            - tsuku (przyczepiać się)
-u
             - deru (wychodzić)
             - waku (wrzeć)
-ru
            - naoru (poprawić się
            - tooru (przejść)
-eru
             - kieru (zgasnąć)          
             - moeru (płonąć)

2. Czasowniki nieprzechodnie bywają używane z rzeczownikiem i partykułą -o, kiedy oznaczają ruch, a sama partykuła -o wskazuje miejsce ruchu
np. deru -- Kuji-ni uchi-o demashita - O dziewiątej wyszedłem z domu.

3. Czasowniki przechodnie w "formie -te" w połączeniu z aru oznaczają rezultat czyjegoś działania:
np shimeru -- To-ga shimete arimasu. - Drzwi są zamknięte.

4. Forma możliwości (potencjalna)

4.1. Forma ta oznacza, że ktoś jest w stanie (umie) coś zrobić lub coś moze być zrobione.
np. Nama-no sakana-wa taberaremasen - nie mogę jeść surowych ryb.

4.2.Formę możliwości tworzy sie nastepująco:
- typ I końcowe -u zmienia się na -eru np yomu - yomeru
- typ II końcowe -ru na -rareru np taberu - taberaru
- typ III -kudasaru: końcowe -u zmienia się na -eru, lecz te czasowniki bardzo rzadko bywaja uzywane w formie możliwości. Forma możliwości od kuru to korareru a od suru- gekiru

4.3 Żeby zmienić formę możliwości w formę -masu, końcowe -ru zmienia się na -masu
np. yomu - yomeru - yomemasu

4.4 W zdaniach z ta forma dopełnienie zwykle występuję z partykułą -ga, zamiast -o:
np. Sakana-o taberu. (Jem rybę) - Sakana-ga taberareru. (Można jeść rybę.)

- w formie przeczacej partykuła -ga zmienia sie często na -wa:
np. Sakana-ga taberareru - Sakana-wa taberarenai (Nie mozna jeść ryby.

5. Strona bierna (passivum)

5.1. Zdania w stronie formy biernej wymagaja uzycia biernej formy czasownika, przy czym wykonawca czynności występuje z partykułą -ni.
np. Haha-ni shikararemashita - Zostałem skrzyczany przez matkę.

5.2. Formę strony biernej tworzy następujaco:
- typ I: końcowe -u zmienia sie na -areru
np. yomu - yomarery
- typ II: końcowe -ru, zmienia sie na -rareru (podobnie do formy możliwości)
np taberu - taberareru
- forma strony biernej od kuru to korareru a od suru - sareru (czasowników typu kudasaru nie uzywa się stronie biernej

5.3 Istnieja dwa typy zdań z stronie biernej, w których strona bierna oznacza przykrość i pozostałe (zwykła strona bierna)
a) pierwszy typ zdania informuje nas, że mówiący (podmiot)oczuwa przykre skutki działań wyrażonego czasownikiem. Podmiot zazwyczaj utożsamiony jest z mówiacym (nawet gdy nie jest wymieniony) Jeśli podmiot oznacz trzecia osobę, występuję ona z partykułą -wa.
np. Kodomo-wa tomodachi0ni naguraremashita - Dziecko zostało uderzone przez kolegę

Jeśli czasownik w formie strony biernej na dopełnienie, wystepuję ono z partykuła 0o:
np. Dansha-no naka-de ashi-o fumaremashita - W pociagu ktoś nastapił mi na nogę.

W przypadku strony biernej oznaczajace przykre skutki równiez czasowniki noeprzechodnie moga być uzyte w formie strony biernej
np.Kodomo-no toki chichi-ni shinaremashita - Kiedy byłem dzieckiem, umarł mój ojciec.

b)Zdania z formami zwykłej strony biernej sa podobne do zdań z forma bierną w języku polskim. Zazwyczaj informuja o fakcie, nie podajac wykonawcy czynności
np Shiken-no kekka-ga happyou saremashita - Zostały ogłoszone wyniki egzaminów.

ja ne

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz