Datu rdzennych ludów

Datu to tytuł oznaczający władców (w różnych źródłach historycznych określanych jako wodzowie, suwerenni książęta i monarchowie) licznych ludów tubylczych na terenie archipelagu filipińskiego. Tytuł ten jest nadal używany, choć nie tak często jak we wczesnej historii Filipin. Jest on spokrewniony ze słowami datuk, dato i ratu w kilku innych językach austronezyjskich.

Na początku historii Filipin datu i mała grupa ich bliskich krewnych tworzyli „szczytową warstwę” tradycyjnej trzypoziomowej hierarchii społecznej nizinnych społeczeństw Filipin. Tylko członek tej arystokracji z urodzenia (zwanej przez różnych wczesnych kronikarzy maginoo, szlachtą, maharlika lub timagua) mógł zostać datu; członkowie tej elity mogli mieć nadzieję na zostanie datu, wykazując się walecznością lub wyjątkowym przywództwem. 

W dużych politykach przybrzeżnych, takich jak te w Maynila, Tondo, Pangasinan, Cebu, Panay, Bohol, Butuan, Cotabato, Lanao i Sulu, kilku datus sprowadziło swoje grupy lojalnościowe, zwane barangays lub dulohan, do zwartych osad, które pozwalały na większy stopień współpracy i specjalizacji gospodarczej. W takich przypadkach datus tych barangays wybierali najstarszego lub najbardziej szanowanego spośród siebie, aby służył jako to, co uczeni nazywali najważniejszym przywódcą lub najważniejszym datu. Tytuły używane przez takich najważniejszych datu były różne, ale niektóre z najbardziej znanych przykładów to: sułtan w najbardziej zislamizowanych obszarach Mindanao; lakan wśród ludu Tagalog; Thimuay wśród ludu Subanen; radża w politykach, które prowadziły intensywny handel z Indonezją i Malezją; lub po prostu datu w niektórych rejonach Mindanao i Visayas. 

Dowodem filipińskiej rodziny królewskiej i szlacheckiej (dugong bugháw) może być jedynie wyraźne pochodzenie od starożytnej rodzimej rodziny królewskiej, a w niektórych przypadkach adopcja do rodziny królewskiej. 

Terminologia

Datu to tytuł wodzów, suwerennych książąt i monarchów w całym archipelagu filipińskim. Tytuł ten jest nadal używany, szczególnie na Mindanao, Sulu i Palawan, ale był używany szerzej we wczesnej historii Filipin, szczególnie w centralnym i południowym Luzonie, Visayas i Mindanao. Inne tytuły nadal używane to lakan na Luzonie, apo na centralnym i północnym Luzonie, oraz sultan i radża, szczególnie na Mindanao, Sulu i Palawan. W zależności od prestiżu suwerennej rodziny królewskiej, tytuł datu mógł być utożsamiany z królewskimi książętami, europejskimi książętami, markizami i hrabiami. W dużych starożytnych barangayach, które utrzymywały kontakty z innymi kulturami Azji Południowo-Wschodniej poprzez handel, niektórzy datu przyjmowali tytuł radży lub sułtan.

 

Najstarsze historyczne zapisy wspominające o datusach to inskrypcje Srivijayan z VII wieku, takie jak Telaga Batu, opisujące pomniejszych królów lub królów z wasalem. Słowo datu jest pokrewne malajskim terminom dato lub datuk oraz fidżyjskiemu tytułowi ratu. 

Historia

W czasach przedislamskich urząd przywódcy politycznego spoczywał na radży w Manili i na dacie w innych częściach Filipin. 

- Datu w społeczeństwach Moro i Lumad na Mindanao

Pod koniec XVI wieku Hiszpanie opanowali większość Luzonu i Visayas, nawracając ludność nizinną na chrześcijaństwo z ich lokalnej, rdzennej religii. Chociaż Hiszpania ostatecznie zdobyła przyczółki w północnym i wschodnim Mindanao oraz na Półwyspie Zamboanga, jej armiom nie udało się skolonizować reszty Mindanao. Obszar ten zamieszkiwały ludy zislamizowane ( Hiszpanie nazywali je Moro) oraz niemuzułmańskie grupy tubylcze, znane obecnie jako ludy Lumadów. 

- Społeczeństwa Moro z Mindanao i Sulu

W tradycyjnej strukturze społeczeństw Moro, najwyższą władzą byli sułtani, a następnie datu, czyli radża . Ich rządy były sankcjonowane przez Koran, choć oba tytuły istniały jeszcze przed nadejściem islamu. Tytuły te zostały wchłonięte przez nową strukturę w islamie. Datu byli wspierani przez swoje plemiona, a w zamian za daninę i pracę, datu udzielali pomocy w sytuacjach kryzysowych i orędowali w sporach z innymi społecznościami oraz w działaniach wojennych, korzystając z praw Agama i Maratabat .

- Społeczeństwa Lumad na Mindanao

Na początku XX wieku Lumadowie kontrolowali obszar, który obecnie obejmuje 17 z 24 prowincji Mindanao – ale według spisu z 1980 roku stanowili mniej niż 6% populacji Mindanao i Sulu. Masowa migracja na Mindanao Visayanów, którzy osiedlili się na wyspie od wieków, napędzana przez sponsorowane przez rząd programy przesiedleńcze, sprawiła, że ​​Lumadowie stali się mniejszością. Populacja prowincji Bukidnon wzrosła z 63 470 w 1948 roku do 194 368 w 1960 roku i 414 762 w 1970 roku, przy czym odsetek rdzennych Bukidnonów spadł z 64% do 33%, a następnie do 14%. 

Istnieje 18 grup etnolingwistycznych Lumad: Ata, Bagobo, Banwaon, B'laan, Bukidnon, Dibabawon, Higaonon, Mamanwa, Mandaya, Manguwangan, Manobo, Mansaka, Subanon, Tagakaolo, Tasaday, Tboli, Teduray i Ubo. 

W poprzednich dekadach datusowie z plemienia Lumad chronili lasy swojej ojczyzny przed nielegalnymi drwalami;  niektórzy z nich dołączyli do Nowej Armii Ludowej.

Datu nadal pełnią funkcję przywódców społeczności w swoich plemionach, wśród różnorodnych ludów tubylczych na Mindanao. Morowie, Lumadzi i Visayanie dzielą teraz z nowymi osadnikami ojczyznę na Mindanao. 

- Datu w księstwach przedkolonialnych na Visayas

W zamożniejszych i potężniejszych jurysdykcjach terytorialnych i księstwach na Visayas, takich jak Panay, Cebu i Leyte (które nigdy nie zostały podbite przez Hiszpanię, lecz osiągnęły status wasali za pomocą paktów, traktatów pokojowych i wzajemnych sojuszy), klasa datu znajdowała się na szczycie bosko sankcjonowanego i stabilnego porządku społecznego w sakop lub kinadatuan (kadatuan w starożytnym języku malajskim; kedaton w języku jawajskim; i kedatuan w wielu częściach współczesnej Azji Południowo-Wschodniej), który gdzie indziej jest powszechnie nazywany również barangay. Ten porządek społeczny był podzielony na trzy klasy. Kadatuan (członkowie klasy datu z Visayan) zostali porównani przez Kodeks Boksera do tytułowanych lordów (panów tytułu) w Hiszpanii. Jako agalon lub amo (panowie), datu cieszyli się przypisywanym prawem do szacunku, posłuszeństwa i wsparcia ze strony swoich oripun (plebs) lub zwolenników należących do trzeciego rzędu. Ci datu nabyli prawa do tych samych korzyści od swoich prawnych Timawa lub wasali (drugiego rzędu), którzy związali się z datu jako ich żeglarze. Timawa nie płacili daniny ani nie wykonywali pracy rolnej. Kodeks Boksera nazywa ich rycerzami i hidalgos. Hiszpański konkwistador, Miguel de Loarca, opisał ich jako „ludzi wolnych, ani wodzów, ani niewolników” . Pod koniec XVII wieku hiszpański ksiądz jezuita Francisco Ignatio Alcina zaliczył ich do trzeciego stopnia szlachty. 

Aby zachować czystość krwi, datu żenią się tylko wśród swojego rodzaju, często szukając wysoko postawionych panien młodych w innych Barangayach, porywając je lub ustalając ceny za pannę młodą w złocie, niewolnikach i biżuterii. W międzyczasie datu trzymali swoje córki w odosobnieniu dla ochrony i prestiżu. Te dobrze strzeżone i chronione kobiety wysokiego rodu nazywano binokot,  datus czystego pochodzenia (cztery pokolenia) nazywano „potli nga datu” lub „lubus nga datu”, natomiast kobiety szlachetnego rodu (zwłaszcza starsze) były zwracane przez mieszkańców Panay jako uray (co oznacza: czyste jak złoto). 

- Datu w księstwach przedkolonialnych w regionie Tagalskim

Inny typ kultury dominujący na Luzonie nadał przedkolonialnym tagalskim barangayom w Manili, Pampandze i Lagunie mniej stabilną i bardziej złożoną strukturę społeczną. Tagalczycy cieszyli się bardziej rozwiniętym handlem niż mieszkańcy Visayas, korzystając z wpływów politycznych Borneo i zajmując się uprawą mokrego ryżu. Hiszpański augustiański mnich Martin de Rada opisał ich raczej jako handlarzy niż wojowników. 

Bardziej złożona struktura społeczna Tagalogów była mniej stabilna w okresie przybycia Hiszpanów, ponieważ wciąż ulegała różnicowaniu. W tym społeczeństwie terminy „datu”, „lakan” lub „apo” odnoszą się do wodza, ale klasa szlachecka (do której należeli lub z której mogli pochodzić datu ) to klasa maginoo. Można było się urodzić w maginoo, ale można było również stać się datu dzięki osobistym osiągnięciom. 

- Datu w okresie hiszpańskim

Klasa datu (pierwszy stan) czterech szczebli filipińskiego społeczeństwa w czasie kontaktu z Europejczykami (opisana przez Juana de Plasencia) była nazywana przez Hiszpanów principalía. Loarca, i kanonista Antonio de Morga, który podzielił społeczeństwo na trzy stany (władca, rządzony, niewolnik), również potwierdzili używanie tego terminu i mówili o pierwszeństwie przełożonych. Wszyscy członkowie klasy datu byli przełożonymi, niezależnie od tego, czy rządzili, czy nie. Słownik języka tagalskiego San Buenaventury z 1613 roku definiuje trzy terminy, które wyjaśniają pojęcie principalía: 

• Poón lub punò (wódz, przywódca) – szef lub głowa rodu.
• Ginoó – szlachcic z pochodzenia, rodziny i pochodzenia.
• Maginoo – główny przedstawiciel linii rodowej lub rodzicielstwa.

Hiszpańskie określenie seňor (pan) jest utożsamiane ze wszystkimi tymi określeniami, które odróżniają je od naśladowców nowobogackich, pogardliwie nazywanych maygintao (mężczyzna ze złotem lub hidalgo ze złota, a nie z pochodzenia). 

Po chrystianizacji większości części archipelagu filipińskiego datu zachowali prawo do rządzenia swoim terytorium w ramach Imperium Hiszpańskiego. Król Hiszpanii Filip II podpisał 11 czerwca 1594 r. ustawę nakazującą hiszpańskim urzędnikom kolonialnym na archipelagu, aby rodzime rodziny królewskie i szlacheckie cieszyły się takim samym szacunkiem i przywilejami, jakimi cieszyły się przed nawróceniem. Ich domeny stały się samorządnymi barangayami zależnymi od Imperium Hiszpańskiego.

Filipińska rodzina królewska i szlachta stanowili część principalía ( klasy szlacheckiej) Filipin. Była to klasa, która stanowiła arystokrację z urodzenia, roszczącą sobie prawo do szacunku, posłuszeństwa i wsparcia ze strony osób o niższym statusie. 

Wraz z uznaniem hiszpańskich monarchów pojawił się przywilej bycia nazywanym Don lub Doña. – oznaka szacunku i wyróżnienia w Europie zarezerwowana dla osoby o szlacheckim lub królewskim statusie w okresie kolonialnym. Imperium Hiszpańskie przyznawało również inne honory i wysokie poważanie schrystianizowanym datu. Na przykład Gobernadorcillos (wybierany przywódca głów barangay lub schrystianizowanych datu) i filipińscy urzędnicy sprawiedliwości cieszyli się największym szacunkiem ze strony urzędników Korony hiszpańskiej. Urzędnicy kolonialni byli zobowiązani do okazywania im szacunku odpowiadającego ich obowiązkom. Mogli zasiadać w domach hiszpańskich gubernatorów prowincji i w innych miejscach. Nie wolno im było stać. Hiszpańskim księżom parafialnym zakazano traktowania filipińskich szlachciców z mniejszym szacunkiem. 

Gobernadorcillos sprawowali dowództwo nad miastami i byli kapitanami portów w miastach nadmorskich. Ich urząd odpowiadał urzędowi burmistrzów i sędziów miejskich Półwyspu Iberyjskiego i wykonywali obowiązki zarówno sędziów, jak i notariuszy, mając określone uprawnienia. Mieli również prawo i władzę wyboru asystentów oraz kilku poruczników i szeryfów, proporcjonalnie do liczby mieszkańców miasta. 

Pod koniec XVI wieku wszelkie roszczenia do filipińskiej rodziny królewskiej, szlachty lub hidalguía zniknęły w zhomogenizowanej, zhispanizowanej i schrystianizowanej szlachcie za pośrednictwem principalía. Ta pozostałość po przedkolonialnych rodzinach królewskich i szlacheckich nadal rządziła swoją tradycyjną domeną aż do końca hiszpańskiego reżimu. Jednakże zdarzały się przypadki, gdy sukcesja w przywództwie odbywała się również poprzez wybór nowych przywódców (tj. szefów barangay ), szczególnie w prowincjach blisko centralnego rządu kolonialnego w Manili, gdzie dawne rodziny rządzące traciły swój prestiż i rolę. Być może bliskość władzy centralnej zmniejszyła ich znaczenie. Jednak na odległych terytoriach, gdzie władza centralna miała mniejszą kontrolę i gdzie porządek można było utrzymać bez stosowania środków przymusu, dziedziczna sukcesja była nadal egzekwowana, dopóki Hiszpania nie utraciła archipelagu na rzecz Amerykanów. Te odległe terytoria pozostały społeczeństwami patriarchalnymi, gdzie ludzie zachowali wielki szacunek dla księstwa. 

Księstwo było większe i bardziej wpływowe niż rdzenna szlachta sprzed podboju . Pomogło stworzyć i utrwalić system oligarchiczny w hiszpańskiej kolonii przez ponad trzysta lat. Zakaz posiadania ziemi na Filipinach przez cudzoziemców wprowadzony przez hiszpański rząd kolonialny przyczynił się do rozwoju tej formy oligarchii. W niektórych filipińskich prowincjach wielu Hiszpanów i zagranicznych kupców poślubiało bogatych i otrzymywało austronezyjską lokalną szlachtę. Z tych związków uformowała się nowa grupa kulturowa: klasa Metysów. Ich potomkowie później stali się wpływową częścią rządu i księstwa. 

Funkcje polityczne

Porównawcza analiza historycznych relacji kultur z całego archipelagu przeprowadzona przez antropolog Laurę Lee Junker przedstawia dane funkcjonujące jako główne autorytety polityczne, przywódcy wojenni, arbitrzy prawni, faktyczni właściciele produktów rolnych i zasobów morskich w obrębie dystryktu, główni sponsorzy powiązanych specjalistów rzemieślniczych, nadzorcy handlu wewnątrz dystryktu i handlu zagranicznego oraz kluczowe centra regionalnych systemów mobilizacji zasobów. 

Antropolodzy tacy jak F. Landa Jocano i Junker, historycy i historiografowie tacy jak William Henry Scott rozróżniają między szlachecką i arystokratyczną naturą datusów a wykonywaniem suwerennej władzy politycznej. Chociaż datu i nadrzędni datusowie wczesnych filipińskich polityk byli „arystokracją z urodzenia” i byli powszechnie uznawani za „arystokratycznych” lub „szlachetnych”, co było porównywalne do szlachty i rodziny królewskiej hiszpańskich kolonizatorów, charakter ich relacji z członkami ich barangay był mniej asymetryczny niż monarchiczne systemy polityczne w innych częściach świata. Ich kontrola nad terytorium była funkcją ich przywództwa nad barangayami, a w niektórych lokalnych społeczeństwach przedkolonialnych (głównie na Luzonie) koncepcja rządzenia nie była „boskim prawem”. Co więcej, ich pozycja zależała od powszechnej zgody członków arystokratycznej klasy Maginoo barangay. Chociaż pozycja datu mogła być dziedziczna, maginoo mogli wybrać kogoś innego do naśladowania ze swojej klasy, jeśli dana osoba okazała się bardziej zdolnym dowódcą wojennym lub administratorem politycznym. Nawet najwyżsi datu, tacy jak lakans lub radżahs, wywierali tylko ograniczony stopień wpływu na mniej starszych datu, którym przewodzili, co nie obejmowało roszczeń do barangayów i terytoriów. Antonio de Morga w swojej pracy Sucesos de las Islas Filipinas wyjaśnia, w jakim stopniu pierwsi filipińscy datu mogli sprawować swoją władzę:

Nie było królów ani panów na tych wyspach, którzy rządziliby nimi tak, jak to robią nasze królestwa i prowincje; ale na każdej wyspie i w każdej jej prowincji wielu wodzów było uznawanych przez samych tubylców. Niektórzy byli potężniejsi od innych i każdy miał swoich zwolenników i poddanych, w dystryktach i rodzinach; a ci słuchali wodza i szanowali go. Niektórzy wodzowie utrzymywali przyjaźń i kontaktowali się z innymi, a czasami toczyli wojny i kłótnie… Gdy któryś z tych wodzów był odważniejszy od innych na wojnie i w innych okolicznościach, taki cieszył się większą liczbą zwolenników i ludzi; a inni byli pod jego przewodnictwem, nawet jeśli byli wodzami. Ci ostatni zatrzymywali dla siebie władzę i szczególny rząd nad swoimi poddanymi, co nazywa się wśród nich barangay. Mieli oni daisy i innych specjalnych przywódców [mandadores], którzy dbali o interesy barangay. 

Najważniejsze dane

Termin najważniejszy datu lub najważniejszy władca to termin stosowany przez historyków do opisania najwyższych rangą władz politycznych w największych państwach nizinnych lub grupach sojuszy międzypaństwowych we wczesnej historii Filipin, takich jak te w Maynila, Tondo, Konfederacja Madja-as w Panay, Pangasinan, Cebu, Bohol, Butuan, Cotabato i Sulu. 

W różnych kulturach archipelagu filipińskiego najwyższy rangą datu był nazywany różnymi tytułami: 

• W państwach muzułmańskich, takich jak Sulu i Cotabato, najwyższy władca nazywany był sułtanem; W społecznościach tagalskich odpowiednikiem tego tytułu był lakan; 
• W społecznościach, które historycznie miały silne powiązania polityczne lub handlowe z państwami zindyjskimi w Indonezji i Malezji, najwyższy władca nazywany był radżą; 
• Wśród ludu Subanon z Półwyspu Zamboanga najwyższy rangą thimuay jest określany jako thimuay labi, lub sulotan w bardziej zislamizowanych społecznościach Subanon. 
• W niektórych innych częściach Visayas i Mindanao nie było osobnego imienia dla najstarszego władcy, dlatego też najważniejszego władcę nazywano datu, chociaż jednego datu można było zidentyfikować jako najstarszego.

Szlachta

Szlachetna lub arystokratyczna natura datu i ich krewnych jest potwierdzona w mitach ludowych o pochodzeniu, była powszechnie uznawana przez cudzoziemców, którzy odwiedzili filipiński archipelag i jest podtrzymywana przez współczesne badania. Sukcesja na stanowisku datu była często (choć nie zawsze) dziedziczna, a datu otrzymywali swój mandat do przewodzenia z przynależności do klasy arystokratycznej. Zapisy chińskich kupców i hiszpańskich kolonizatorów opisują datu lub nadrzędnych datu jako suwerennych książąt i dyrektorów. Podróżnicy, którzy przybyli na filipiński archipelag z królestw lub imperiów, takich jak Chiny z czasów dynastii Song i Ming lub XVI-wieczna Hiszpania, początkowo odnosili się do datu lub nadrzędnych datu jako do „królów”, mimo że później odkryli, że datu nie sprawowali absolutnej suwerenności nad członkami swoich barangayów. 

Rdzenne koncepcje szlachty i arystokracji

Filipiński światopogląd opiera się na koncepcji, że jednostka lub jednostka jest głęboko i holistycznie powiązana z większą społecznością, co w języku filipińskiej psychologii wyraża się jako kapwa. Ta rdzenna koncepcja jaźni silnie określa role i obowiązki odgrywane przez jednostki w obrębie społeczeństwa. 

To rozróżnienie ról i obowiązków jest bardziej charakterystyczne dla kultur malajsko-polinezyjskiej i austronezyjskiej, gdzie – jak wyjaśnia Mulder: 

...Życie społeczne ma swoje korzenie w bezpośrednim doświadczeniu hierarchicznie uporządkowanego układu społecznego, opartego na zasadniczej nierówności jednostek i ich wzajemnych zobowiązaniach wobec siebie.

Ta „zasadnicza nierówność jednostek i ich wzajemnych zobowiązań wobec siebie” ukształtowała wzajemne relacje (wyrażone filipińską wartością utang na loob), które zdefiniowały trójwarstwową strukturę społeczną typową dla wczesnych ludów filipińskich.

W niektórych przypadkach, takich jak bardziej rozwinięte sakop lub kinadatuan na Visayas (np. Panay, Bohol i Cebu), mity o pochodzeniu i inne opowieści ludowe umieszczały datu i klasę arystokratyczną na szczycie bosko sankcjonowanego i stabilnego porządku społecznego. Te opowieści ludowe przedstawiały przodków datu i innych szlachciców jako stworzonych przez wszechmogące bóstwo, tak jak inni ludzie, ale zachowanie tych stworzeń determinowało pozycję społeczną ich potomków. 

Ta koncepcja organizacji społecznej nadal kształtuje filipińskie społeczeństwo, pomimo wprowadzenia zachodnich, zewnętrznie demokratycznych struktur. 

Przynależność do klasy arystokratycznej

„Autorytet, władza i wpływy” datu wynikały przede wszystkim z jego uznanego statusu w klasie szlacheckiej. 

Legitymacja polityczna datu nie była determinowana wyłącznie przez urodzenie, ale zależała także od „osobistej charyzmy, sprawności wojennej i bogactwa” danej osoby. 

Dziedziczna sukcesja

Urząd datu był zazwyczaj dziedziczony, a nawet w przypadkach, gdy nie był przekazywany w prostej linii, jedynie członek klasy arystokratycznej mógł objąć tę pozycję. W dużych osadach, gdzie wielu datu i ich barangaye mieszkało w bliskim sąsiedztwie, najwyżsi datu byli wybierani przez nich samych w sposób bardziej demokratyczny, ale nawet ta pozycja jako najwyższa wśród datu była często dziedziczona. 

W Sucesos de las Islas Filipinas Antonio de Morga odnotował tę sukcesję poprzez dziedziczność:

Te księstwa i władztwa dziedziczone były w linii męskiej i przez sukcesję ojca, syna i ich potomków. Jeśli ich brakowało, następcami byli ich bracia i krewni w linii bocznej… Gdy któryś z tych wodzów był odważniejszy od innych na wojnie i w innych okolicznościach, cieszył się większą liczbą zwolenników i ludzi; a pozostali podlegali jego przewodnictwu, nawet jeśli byli wodzami. Ci ostatni zatrzymywali dla siebie władzę i szczególny rząd nad swoimi poddanymi, co nazywa się wśród nich barangay. Mieli oni przywódców i innych specjalnych przywódców [mandadores], którzy dbali o interesy barangay. 

Dobrobyt materialny

Ponieważ kultura społeczeństw przedkolonialnych na Visayas, północnym Mindanao i Luzonie była w dużym stopniu pod wpływem kultur hinduistycznej i buddyjskiej, datu rządzący tymi księstwami (takimi jak Butuan Calinan, Ranau Gandamatu, Maguindanao Polangi, Cebu, Bohol, Panay, Mindoro i Manila) również podzielali wiele zwyczajów rodzin królewskich i szlacheckich na terytoriach Azji Południowo-Wschodniej, szczególnie w sposobie, w jaki ubierali się i ozdabiali złotem i jedwabiem. Miara posiadania złota i niewolników przez księcia była proporcjonalna do jego wielkości i szlachetności. Pierwsi zachodni podróżnicy, którzy przybyli na archipelag, zauważyli, że prawie nie było „Hindusa”, który nie posiadałby łańcuchów i innych przedmiotów ze złota. 

Zagraniczne uznanie szlachectwa

Hiszpańscy kolonizatorzy, którzy przybyli w XVI wieku, uznali szlachetność klasy arystokratycznej we wczesnych społeczeństwach filipińskich. Na przykład de Morga nazywał je księstwami. 

Po ustanowieniu hiszpańskiego rządu kolonialnego Hiszpanie nadal uznawali potomków datus sprzed okresu kolonialnego za szlachtę, powierzając im stanowiska takie jak Cabeza de Barangay. Monarchowie hiszpańscy uznawali ich szlachetną naturę i pochodzenie. 

Popularne przedstawianie jako „monarchów”

Wczesne błędne identyfikacje polityk przedkolonialnych na Luzonie

Kiedy podróżnicy przybywali na Filipiny z kultur, w których panował suwerenny monarcha, początkowo często nazywali władców filipińskich państw monarchami, sugerując w ten sposób uznanie ich władzy jako suwerenów. 

Jednym z pierwszych przykładów są kupcy z dynastii Song, którzy przybyli na Filipiny i nazywali władcę Ma-i huang, co oznacza król – określenie to przyjęły później sądy dynastii Ming, gdy zajmowały się kulturami archipelagu filipińskiego swoich czasów, takimi jak Botuan i Luzon.

Hiszpańskie wyprawy Ferdynanda Magellana w latach dwudziestych XVI wieku i Miguela Lópeza de Legazpi w latach siedemdziesiątych XVI wieku początkowo odnosiły się do najważniejszych datu (lakanów, radżów, sułtanów itp.) jako do królów, chociaż Hiszpanie przestali używać tego terminu, gdy ci pod dowództwem Martina de Goiti po raz pierwszy udali się do władz w Bulacan i Pampanga pod koniec 1571 roku i zdali sobie sprawę, że Kapampanan datus miał wybór, aby nie zastosować się do życzeń najważniejszego datus Tondo (Lakandula) i Maynila (Rajahs Matanda i Sulayman), co skłoniło Lakandulę i Sulaymana do wyjaśnienia, że ​​„nie było ani jednego króla nad tymi ziemiami” oraz że wpływ Tondo i Maynili na ustroje Kapampangan nie obejmował ani roszczeń terytorialnych, ani absolutnego dowodzenia.

Junker i Scott zauważają, że to błędne przekonanie było naturalne, ponieważ zarówno Chińczycy, jak i Hiszpanie wywodzili się z kultur o autokratycznych i imperialnych strukturach politycznych. Było to funkcją języka, ponieważ ich odpowiednie słownictwo sinocentryczne i hispanocentryczne było zorganizowane wokół światopoglądów, które głosiły boskie prawo monarchów. W rezultacie mieli oni tendencję do przenoszenia swoich przekonań na ludzi, których spotykali podczas handlu i podbojów. 

Koncepcja suwerennej monarchii nie była obca różnym wczesnym państwom archipelagu filipińskiego, ponieważ wiele z tych osad miało bogatą kulturę i tradycje morskie oraz szeroko podróżowało jako żeglarze i kupcy. Na przykład Tagalczycy używali słowa „hari” na określenie monarchy. Jak zauważył Fray San Buenaventura (1613, cyt. za Junkerem, 1990 i Scottem, 1994), Tagalczycy stosowali jednak słowo „ hari ” (król) wyłącznie do monarchów obcych, takich jak władcy królestw Madżapahitów w Jawajach, a nie do własnych przywódców. „Datu”, „rajah”, „lakan” itp. były odrębnymi, unikalnymi słowami opisującymi władzę i przywileje rdzennych lub lokalnych władców oraz władców naczelnych. 

Ponowne przywłaszczenie „królewskości” w literaturze popularnej

Chociaż wczesnofilipińscy datus, lakani, radżowie, sułtani itp. nie byli suwerenni w sensie politycznym ani wojskowym, później zaczęto ich tak nazywać ze względu na wprowadzenie literatury europejskiej w okresie kolonialnym Hiszpanii. 

Ze względu na kulturowe i polityczne różnice, które pojawiły się wraz z kolonizacją, dramatopisarze literatury filipińskiej z czasów hiszpańskich, tacy jak komedie i zarzuele, nie dysponowali precyzyjną terminologią opisującą dawne struktury władzy na Filipinach i zaczęli przejmować europejskie koncepcje, takie jak król lub królowa, aby je opisać. Ponieważ większość Filipińczyków, nawet w czasach przedkolonialnych, postrzegała struktury władzy politycznej jako osoby z zewnątrz, ta nowa interpretacja władzy królewskiej została zaakceptowana w najszerszym sensie, a rozróżnienie między monarchią jako strukturą polityczną a przynależnością do dziedzicznej linii szlacheckiej lub dynastii zostało utracone. 

Znacznie szersza, popularna koncepcja monarchii, oparta na filipińskich doświadczeniach „wielkich mężów” jako społecznie oddzielonych od zwykłych ludzi, a nie na hierarchicznych technicznych szczegółach monarchii w sensie politycznym, przetrwała do dziś. W powszechnym filipińskim doświadczeniu zazwyczaj nie dokonuje się rozróżnienia między arystokracją a szlachtą w odniesieniu do suwerenności i monarchii. Datu, lakan, radżowie i sułtani są określani jako królowie lub monarchowie w tym nietechnicznym sensie, szczególnie w filipińskich podręcznikach z XX wieku.

Na techniczne rozróżnienie tych pojęć ponownie zwrócili uwagę etnohistorycy, historiografowie i antropolodzy należący do nurtu nauki krytycznej. 

Honorowy datu

Tytuł „honorowego datu ” nadawany był cudzoziemcom i osobom spoza plemienia przez przywódców lokalnych plemion i księstw. W okresie kolonialnym niektóre z tych tytułów wiązały się z przywilejami prawnymi. Na przykład 22 stycznia 1878 roku sułtan Sulu Jamalul A’Lam mianował barona Overbeck (Austriaka, który był wówczas konsulem generalnym Austro-Węgier w Hongkongu) na Datu Bendahara i radżę Sandakan, z pełną władzą życia i śmierci nad wszystkimi mieszkańcami. Z drugiej strony, na Filipinach Hiszpanie nie nadawali tytułów honorowych; zamiast tego tworzyli tytuły szlacheckie na podbitych terytoriach archipelagu, aby nagradzać wysokich hiszpańskich urzędników kolonialnych. Te tytuły szlacheckie są nadal używane w Hiszpanii przez potomków pierwotnych posiadaczy, takich jak hrabia Jolo. 

Różne plemiona i pretendenci do tytułów królewskich ludności tubylczej na Filipinach mają swoje własne zwyczaje nadawania lokalnych tytułów honorowych, które odpowiadają specyficznym i tradycyjnym strukturom społecznym niektórych ludów tubylczych w kraju.

W częściach Filipin, w których nie ma religii hiszpańskiej, chrześcijańskiej ani islamskiej, istnieją inne struktury społeczne, w których nie ma klas hierarchicznych. 

Współcześnie

Współcześni pretendenci do przedkolonialnego tytułu królewskiego lub szlacheckiego i rangi datu dzielą się na dwa rodzaje: potomków islamskich władców przedkolonialnych Mindanao oraz potomków schrystianizowanych datu . Ta druga grupa to osoby zamieszkujące przeważająco katolicki główny nurt filipińskiego społeczeństwa. Są to:Potomkowie datus i sułtanów historycznych i wpływowych państw przedkolonialnych, które nie podlegały całkowicie hiszpańskim rządom, np. sułtanatu Jolo, sułtanatu Maguindnao, którzy nadal twierdzą, że przynajmniej mają tytuły swoich przodków.

Potomkowie principalía lub schrystianizowanych datus i radżów z okresu przedkolonialnego, których status i prerogatywy jako szlachty i byłych władców zostały uznane i potwierdzone przez Imperium Hiszpańskie. (np. potomkowie schrystianizowanych ostatnich datus plemion Cuyonon z Palawanu i przedkolonialnych Datus z Panay, Samar, Leyte, Mindoro, Pampanga, Bulacan, Laguna, regionu Bicol itd.; potomkowie schrystianizowanych radżów z Cebu, Butuan i Manili; potomkowie schrystianizowanych wodzów plemion przedkolonialnych z Kordylierów i północnego Luzonu.) 

Dziedzice przedkolonialnej rangi datu w katolickich częściach Filipin

W głównym nurcie filipińskiego społeczeństwa, w przeważającej mierze katolickiego, potomkowie księstw są prawowitymi pretendentami do starożytnych, suwerennych rang królewskich i szlacheckich królestw, księstw i barangayów sprzed podboju (takich jak królestwo schrystianizowanych ostatnich datu plemion Cuyonon). Ci potomkowie starożytnej klasy rządzącej należą obecnie do arystokracji ziemskiej, elity intelektualnej, kupców i polityków we współczesnym społeczeństwie filipińskim, a ich przodkowie nosili tytuły Don lub Doña, używane przez hiszpańską rodzinę królewską i szlachtę w okresie kolonialnym i nadal pozostające w użyciu. 

Konstytucja Filipin i ustawa o mniejszościach rdzennych w kontekście współczesnego używania tytułu datu

Artykuł VI, Sekcja 31 Konstytucji z 1987 roku wyraźnie zabrania tworzenia, nadawania i używania nowych tytułów królewskich lub szlacheckich. Tytuły honorowe „datu” nadawane przez różne grupy etniczne niektórym cudzoziemcom i osobom spoza plemienia przez lokalnych wodzów są jedynie formą lokalnego wyróżnienia lub uznania za dobra lub usługi wyświadczone lokalnemu plemieniu lub osobie wodza i nie są prawnie wiążące. Każde inne roszczenie jest w świetle prawa filipińskiego niezgodne z konstytucją. 

Ustawa o prawach ludności rdzennej z 1997 r. chroni również szczególną sytuację mniejszości plemiennych i ich tradycyjne, rdzennych struktur społecznych. Umożliwia ona członkom plemion mniejszości rdzennych nadawanie tradycyjnych tytułów przywódczych, w tym tytułu „datu”, w sposób określony w przepisach wykonawczych i wytycznych (Zarządzenie administracyjne nr 1, seria z 1998 r., Krajowej Komisji ds. Ludności Rdzennej, w szczególności na podstawie Reguły IV, Części I, Sekcji 2, ), które brzmi: Prawo do nadawania tytułów przywódczych. Zainteresowane ICC/IP, zgodnie ze swoimi zwyczajowymi prawami i praktykami, ludność rdzenna ma wyłączne prawo do nadawania swoim członkom tytułów przywódczych, takich jak, między innymi, Bae, Datu, Baylan, Timuay, Likid i innych.) Uznawanie tytułów przywódczych. W przypadku niesłusznego nadania tytułów przywódczych i wprowadzania w błąd w leśnictwie, zainteresowane ICC/IP mogą, według własnego uznania, przedłożyć NCIP listę uznanych przez siebie tradycyjnych liderów społeczno-politycznych wraz z odpowiadającymi im tytułami. NCIP, za pośrednictwem swoich biur terenowych, przeprowadzi terenową walidację tej listy i będzie prowadzić krajowy rejestr takich osób.) Wydawanie certyfikatów przynależności plemiennej. Tylko uznani zarejestrowani liderzy są upoważnieni do wydawania certyfikatów przynależności plemiennej swoim członkom. Takie certyfikaty muszą być potwierdzane przez NCIP na podstawie spisu ludności i rejestrów i obowiązują wyłącznie w celu, w jakim zostały wydane.

Z wyżej wymienionego rozporządzenia Krajowej Komisji ds. Ludności Tubylczej wynika, że ​​obecne używanie tytułu datu w odniesieniu do nowo utworzonych stanowisk kierowniczych mniejszości plemiennych nie nadaje szlachectwa, co jest zakazane przez Konstytucję państwa republikańskiego. 

Polityka przedkolonialna i fons honorum

Głowy dynastii należą do jednego z trzech rodzajów suwerenności. Pozostałe dwa to głowy państw i tradycyjni zwierzchnicy Kościoła (zarówno rzymskokatolickiego, jak i prawosławnego). Władza pochodząca z tego ostatniego rodzaju przekazywana jest poprzez autentyczną sukcesję apostolską, czyli bezpośrednią linię święceń i sukcesję urzędu od Apostołów (od św. Piotra, w przypadku najwyższego papieża Kościoła rzymskokatolickiego – papieża)