Wulkan Tambora i losy ludu Tambora

Tambora (Gunung Tambora) jest czynnym wulkanem na wyspie Sumbawa w Indonezji; zaliczanym do stratowulkanów. Jego wysokość wynosi 2850 m; średnica krateru ta ok. 7 km a głębokość 1100 m.

Najsilniejsza erupcja miała miejsce 10 kwietnia 1815 r. (oceniana jako najpotężniejsza erupcja wulkanu w czasach historycznych, 7 w 8-stopniowej skali eksplozywności wulkanicznej), kiedy z wulkanu wydobyło się ok. 100 km³ materiału wulkanicznego (szacuje się, że przed wybuchem wulkan miał wysokość ok. 4200 m); słup wybuchu osiągnął wysokość 44 km. Wybuch był słyszany w promieniu ponad 2000 km. Popiół wulkaniczny został rozrzucony w promieniu 1300 km, w miejscach odległych o ok. 900 km na Jawie i Borneo jego warstwa miała 1 cm grubości, na samej Sumbawie do 1,5 m. Najdrobniejsze frakcje popiołu unosiły się w atmosferze jeszcze przez wiele miesięcy, okrążając kulę ziemską i znacząco ograniczając natężenie promieniowania słonecznego dochodzącego do powierzchni naszej planety. Rok 1816 przeszedł do historii pod nazwą „Roku bez lata”. Zanotowano wówczas obniżenie się temperatur i znaczny spadek plonów zbóż w Europie i Ameryce Północnej. Wnioski takie zostały potwierdzone przez badania pierścieni wzrostowych drzew.

Skutki wybuchu:

• setki tysięcy ofiar śmiertelnych, w tym ok. 11 700 bezpośrednio wskutek wybuchu, reszta na skutek głodu i chorób spowodowanego zniszczeniem zbiorów i pól, zatruciem zbiorników wodnych, powietrza itp.
• całkowita zagłada ludu Tambora

Lud ten i jego cywilizacja nie zostały nigdy zbadane przez etnografów. Co prawda na początku XIX wieku zainteresował on świat zachodni, ale wkrótce po pierwszym spotkaniu zniknął z powierzchni ziemi.

Zachowały się skromne świadectwa historyczne (głównie zapisy holenderskiej administracji kolonialnej) na temat ludzi Tambora. Słynęli oni w Indiach Wschodnich ze swego miodu, koni, drewna sappan, używanego do produkcji czerwonego barwnika, oraz drewna sandałowego, używanego do wyrobu kadzidełek i leków. Brytyjscy urzędnicy kolonialni, a także badacze brytyjscy i holenderscy, odwiedzili wyspę Sumbawa na krótko przed erupcją. Społeczność Tambora liczyła około 10 tys. ludzi. Relacje mówią o natknięciu się na cywilizację, która mówiła językiem niepodobnym do żadnego innego w Indonezji. Jedyna zachowana dokumentacja języka tambora to mało obszerny materiał słownikowy, ale już na podstawie tych danych można stwierdzić, że nie był językiem austronezyjskim. Językoznawca Mark Donohue ocenił, że jego profil fonologiczny jest typowy dla języków wschodniej Indonezji bądź Nowej Gwinei. Być może był spokrewniony z językami timor-alor-pantar (400 km na wschód od Sumbawy), na co miałaby wskazywać zbieżność leksykalna w słowie „ręka” (taintu).

W miejscu zagłady ludność miejscowa znajdowała ceramikę i kości. W lecie 2004 ekspedycja naukowa, której przewodził prof. Heraldur Sigurðsson, wulkanolog z Uniwersytetu Rhode Island (Kingston, USA), odkryła z pomocą miejscowego przewodnika szczątki wsi Tambora. Odnaleziona wieś znajdowała się 25 km na zachód od krateru wulkanu i 5 kilometrów w głębi lądu, gdzie mieszkańcy byli bezpieczni od piratów, którzy porywali mieszkańców wybrzeża, zmuszając ich do niewolnictwa. Miejsce było też bardzo żyzne, co sprzyjało uprawie roli.

Amerykańscy i indonezyjscy naukowcy użyli radaru do penetracji gruntu. W warstwie datowanej na czas wybuchu odkopali zwęglone pozostałości domu z dwoma mieszkańcami. Były one przykryte trzymetrową warstwą pumeksu i popiołu. Wyniki badań ogłoszono 27 lutego 2006.

Nowe odkrycia potwierdziły dziewiętnastowieczne relacje, że lud Tambora nie był prymitywnym społeczeństwem, ale cywilizacją. Znaleziono miski z brązu, narzędzia żelazne, wyroby garncarskie, delikatną porcelanę i szkło, biżuterię oraz szczątki mebli. W odkrytym domu znaleziono zwęglone szczątki kobiety, trzymającej kurczowo metalową maczetę, leżącą na palenisku, prawdopodobnie kuchennym, a obok niej roztopioną szklaną butelkę i kilka garnków do gotowania. Szczątki drugiej osoby znaleziono na zewnątrz w miejscu, które wydaje się drzwiami wejściowymi. Dom był zbudowany na drewnianych palach, a jego ściany zewnętrzne i dach były pokryte bambusem. Został on spalony przez gorący popiół wulkaniczny na węgiel drzewny.

Znaleziska, zwłaszcza liczne przedmioty z brązu, potwierdzają relacje historyczne, że ludzie Tambora nie byli biedni. Forma i dekoracja przedmiotów wskazują, że ich kultura była związana z Wietnamem i Kambodżą. Mogli mieć powiązania handlowe z Indochinami. Ceramika jest podobna do powszechnie znajdowanej w Wietnamie.

Prof. Sigurðsson w 2006 roku powiedział: „Tambora mogłaby być Pompejami wschodu. Wszystko jest zachowane w takim stanie, jak było w roku 1815”. Sigurðsson miał zamiar wrócić do podnóża wulkanu Tambora w roku 2007, by odszukać pałac i resztę wsi, jednak nie wiem czy się tam wybrał.

• fala tsunami o wysokości 10 m
• trzęsienia ziemi odczuwane m.in. w odległym o ok. 500 km mieście Surabaja;
• brak lata w 1816 r. w wielu miejscach na półkuli północnej, głównie w Europie i Ameryce Pn. i związana z tym klęska nieurodzaju i głodu
• obniżenie średnich temperatur globalnych o 0,3-0,4 C

Złota pieczęć króla Na

Złota pieczęć króla Na ( jap .漢委奴国王印) to solidna złota pieczęć odkryta w 1784 roku na wyspie Shikanoshima w prefekturze Fukuoka w Japonii. Pieczęć została uznana za narodowy skarb Japonii. Uważa się, że pieczęć została odlana w Chinach i podarowana przez cesarza Guangwu z dynastii Han urzędnikowi dyplomatycznemu (posłowi) odwiedzającemu Japonię w 57 roku n.e. Pięć chińskich znaków widniejących na pieczęci identyfikuje ją jako pieczęć króla państwa Na z Wa, państwa lennego dynastii Han. 

Pieczęć znajduje się obecnie w zbiorach Muzeum Miejskiego w Fukuoce w Japonii. Jest to pierwszy znany zapis tekstowy o Japonii jako państwie i jest włączony do japońskich podręczników historii jako zasób kulturowy wskazujący na to, jak Japonia powstała jako byt polityczny. 

Wygląd

Pieczęć wykonana jest ze złota o czystości 95%. 

Składa się z kwadratowej podstawy, z samą pieczęcią na dolnej powierzchni i uchwytem na górze podstawy w kształcie węża. Waży 108,729 grama (3,8353 uncji). 

Całkowita wysokość od podstawy do uchwytu wynosi 2,236 centymetra (0,880 cala). 

Podstawa pieczęci ma średnio 2,347 centymetra (0,924 cala) na boku. 

Wymiar ten w przybliżeniu odpowiada tradycyjnej chińskiej standardowej jednostce długości jednego cuna, używanej w późniejszej dynastii Han (około 2,304 centymetra [0,907 cala]).

Znaki wygrawerowane na pieczęci

Odcisk pieczęci. 

Odcisk czyta się od prawej do lewej, od góry do dołu.

Na pieczęci wyryto pięć znaków (w kolejności, w jakiej należy je odczytać):漢委奴國王

Znaczenia tych znaków (w kontekście tej pieczęci) to: „Han” (odnoszące się do chińskiej dynastii Han), „Wa” (starożytna nazwa Japonii), „Na” (starożytne królestwo/państwo w Japonii), „państwo/kraj” i „władca”. Ogólnie rzecz biorąc, znaczenie inskrypcji na pieczęci brzmi: „(pieczęć) króla państwa Na z dynastii Wa [wasala?] z dynastii Han”.

Znak 委 jest zapożyczeniem znaku 倭 (Wa), co stanowi przykład powszechnej praktyki zapożyczania znaków w klasycznym języku chińskim. Znaki są grawerowane w stylu pisma pieczątkowego.

Historia

Pieczęć uznano za tę opisaną w Księdze Późniejszych Hanów, chińskiej kronice historii Wschodniej dynastii Han. Według kroniki, chiński cesarz Guangwu wręczył pieczęć urzędnikowi dyplomatycznemu przybyłemu z Japonii.

Współczesny opis nadania

Poniżej znajduje się oryginalny chiński tekst kroniki:建武中元二年,倭奴國奉貢朝賀,使人自稱大夫,倭國之極南界也。光武賜以印綬。

Ten fragment można przetłumaczyć na język angielski następująco:

„W drugim roku panowania dynastii Jianwu Zhongyuan [57 r. n.e.] państwo Na z Wa wysłało posła z trybutem. Poseł przedstawił się jako wysoki urzędnik. Państwo leży na dalekim południu Wa. [Cesarz] Guangwu obdarował go pieczęcią z frędzlem.”

W czasach dynastii Han podobne pieczęcie nadawano innym władcom regionalnym, próbując w ten sposób włączyć tych władców do rodu Han. 

Ponowne odkrycie

Pomnik pamiątkowy w pobliżu miejsca odkrycia pieczęci w 1784 r.

Po zaginięciu na bliżej nieokreślony okres czasu, pieczęć została rzekomo ponownie odkryta 12 kwietnia 1784 roku na wyspie Shika w prefekturze Fukuoka w Japonii. Według ówczesnych doniesień, pieczęć została odkryta przez rolnika o imieniu Jinbei podczas naprawy rowu irygacyjnego. Znaleziono ją otoczoną kamieniami, tworzącymi wokół niej strukturę przypominającą pudełko. Do podniesienia kamienia nad pieczęcią potrzebne były dwie osoby dorosłe. 

Po ponownym odkryciu pieczęć była przechowywana przez klan Kuroda, władców domeny Fukuoka, a ostatecznie została przekazana miastu Fukuoka w 1978 roku. 

Polityka Joseon

Polityka dynastii Joseon, która rządziła Koreą w latach 1392–1897, była oparta na panującej ideologii koreańskiego konfucjanizmu, będącego formą neokonfucjanizmu. Walki polityczne były powszechne między różnymi frakcjami uczonych-urzędników. Czystki często skutkowały wygnaniem lub skazywaniem na śmierć czołowych polityków.

System polityczny tego okresu był zdominowany przez konfucjańską biurokrację. Urzędnicy państwowi byli podzieleni na 18 poziomów, od najwyższego rangi (jeong-il-pum, 정1품) do najniższej, dziewiątej rangi (jong-gu-pum, 종9품), w zależności od stażu pracy i awansu, który był przyznawany dekretem królewskim na podstawie egzaminów i rekomendacji.

Władza biurokratów często przyćmiewała władzę władz centralnych, w tym monarchy. Przez większość dynastii złożony system kontroli i równowagi uniemożliwiał którejkolwiek części rządu zdobycie przytłaczającej władzy, aż do XIX wieku, kiedy to władza polityczna została skoncentrowana w rękach określonej rodziny lub jednostki.

Rząd

Król

Król sprawował władzę dożywotnio, w przeciwieństwie do żadnego z jego następców. Wszyscy królowie Joseon pochodzili z klanu Jeonju Yi i byli potomkami Taejo. Zgodnie z filozofią konfucjańską król wymagał absolutnej lojalności od swoich urzędników i poddanych, ale od urzędników oczekiwano również, że będą starali się naprowadzić króla na właściwą drogę, jeśli ten się pomyli. Uważano, że klęski żywiołowe są wynikiem błędów króla, dlatego królowie Joseon byli bardzo wyczuleni na ich skutki.

Służba cywilna

Aby pełnić odpowiedzialne funkcje poza wojskiem w okresie Joseon, należało zdać serię egzaminów literackich gwageo i zdać każdy z nich (zazwyczaj cztery do pięciu razy). Teoretycznie każdy mężczyzna poza cheonmin (najniższą klasą) i dziećmi konkubin mógł zdawać egzaminy gwageo, aby wstąpić do służby cywilnej i tym samym stać się yangban (szlachtą). W rzeczywistości tylko klasa yangban miała luksus czasu i pieniędzy, a także niezbędne koneksje, aby zdać egzaminy gwageo. Ponadto mieszkańcy kłopotliwych północnych prowincji Hamgyeong i Pyeongan byli przez większość dynastii pozbawieni możliwości sprawowania urzędów.

Urzędnicy piastowali stanowiska przez określony czas, od roku do pięciu lat. Udany urzędnik mógł pełnić dziesiątki funkcji w ciągu swojej kariery.

Rada Stanu

Rada Państwa (Uijeongbu, 의정부) była najwyższym organem ustawodawczym dynastii Joseon, chociaż jej znaczenie osłabło po pierwszych wiekach panowania. Składała się z dwunastu urzędników: 

- Główny Radca Państwa (Yeonguijeong, 영의정, 領議政), 

- Lewy Radca Państwa (Jwauijeong, 좌의정) 

- i Prawy Radca Państwa (Uuijeong, 우의정) byli najwyższymi rangą urzędnikami w rządzie (najwyższy stopień pierwszy). 

Pomagali im: 

- Lewy Minister (Jwachanseong, 좌찬성) 

- i Prawy Minister (Uichangseong, 우찬성), obaj niższego stopnia pierwszego, oraz siedmiu niższych rangą urzędników. 

Władza Rady Państwa była odwrotnie proporcjonalna do władzy króla. Czasami bezpośrednio kontrolowała ona sześć ministerstw, główny organ wykonawczy rządu Joseon, ale głównie pełniła funkcję doradczą za panowania silniejszych królów. Radcy Państwa pełnili również szereg innych funkcji, w tym funkcję nauczyciela następcy tronu.

Sześć ministerstw

Sześć Ministerstw (Yukjo, 육조) było głównym organem wykonawczym Joseon. Każdy Minister (Panseo, 판서) był starszego drugiego stopnia (2a, trzeci najwyższy stopień) i był wspomagany przez Wiceministra (Champan, 참판) młodszego drugiego stopnia (2b, czwarty najwyższy stopień) i Sekretarza (Chamui, 참의) stopnia 3a. 

Oprócz tych trzech urzędników Dangsanggwan (당상관, 堂上官), każdemu Ministerstwu przewodziło trzech szefów sekcji lub Jeongrang (정랑, stopień 5a) i trzech zastępców szefów sekcji lub Jwarang (좌랑, stopień 6a), co daje łącznie dziewięciu urzędników stopnia 6a lub wyższego.

• Ministerstwo Personelu (Ijo, 이조, 吏曹) – zajmowało się głównie mianowaniem urzędników
• Ministerstwo Podatków (Hojo, 호조, 戶曹) – podatki, finanse, spisy ludności, rolnictwo i polityka gruntowa
• Ministerstwo Obrzędów (Yejo, 예조, 禮曹) – rytuały, kultura, dyplomacja, gwageo
• Ministry of War (Byeongjo, 병조, 兵曹) – military affairs
• Ministry of Justice (Hyeongjo, 형조, 刑曹) – administracja prawa, niewolnictwo, kary
• Ministry of Works (Gongjo, 공조, 工曹) – industry, public works, manufacturing, mining

Trzy biura

Trzy Urzędy (samsa, 삼사) to zbiorcza nazwa trzech urzędów, które zapewniały kontrolę i równowagę między królem a urzędnikami. Urzędnicy pełniący te urzędy byli zazwyczaj młodsi i mieli niższą rangę w porównaniu z innymi urzędami, ale cieszyli się szczególnymi przywilejami i prestiżem. Przechodzili oni bardziej wnikliwą ocenę moralną i pochodzenia rodzinnego.

• Biuro Generalnego Inspektora (Saheonbu, 사헌부) – monitorowało administrację rządową i urzędników w rządzie centralnym i lokalnym pod kątem korupcji i niekompetencji. Kierowało nim 30 urzędników, w tym Generalny Inspektor (Daesaheon, 대사헌), stanowisko niższej rangi.
• Biuro Cenzora Generalnego (Saganwon, 사간원) – Jego główną funkcją było zwracanie się do króla z prośbą o uchybienie lub niewłaściwe działania bądź politykę. Urząd ten wszczynał również procedurę impeachmentu skorumpowanych urzędników i wyrażał opinie na temat ogólnego stanu rzeczy. Składał się z pięciu urzędników, na czele z Głównym Cenzorem (Daesagan, 대사간), najwyższego rangą urzędnika trzeciego stopnia. Jego funkcja jako organu orzekającego często pokrywała się z funkcją Biura Inspektora Generalnego, a czasami wspólnie składali oni petycje do króla.
• Biuro Doradców Specjalnych (Hongmoongwan, 홍문관) – nadzorowało bibliotekę królewską i pełniło funkcję instytutu badawczego, w którym studiowano filozofię konfucjańską i udzielano odpowiedzi na pytania króla. Składało się z 21 urzędników, ale trzech najwyższych rangą urzędników to ministrowie zasiadający w Radzie Państwa, a faktycznym szefem biura był zastępca głównego uczonego (Bujehak, 부제학), stanowisko trzeciego stopnia. Urzędnicy uczestniczyli w codziennych lekcjach zwanych kyeongyeon (경연), podczas których dyskutowali z królem o filozofii konfucjańskiej. Dyskusje te często prowadziły do ​​komentarzy na temat bieżących kwestii politycznych, a urzędnicy ci mieli znaczący wpływ jako doradcy. (Urząd ten został utworzony w miejsce Sali Godnych (Jiphyeonjeon, 집현전), która została zniesiona przez króla Sejo po śmierci sześciu ministrów).

Samsa stanowiła kluczową kontrolę uprawnień pozostałych gałęzi władzy. Inspektor Generalny i Cenzor Generalny mieli wyjątkową władzę weryfikacji potencjalnych kandydatów na wszystkie stanowiska i badania ich pochodzenia rodzinnego. Odegrali zatem rolę w utrzymaniu integralności arystokracji yangban.

Inne biura

• Sekretariat Królewski (Seungjeongwon, 승정원) – pełnił funkcję łącznika między królem a Sześcioma Ministerstwami. Było sześciu sekretarzy królewskich, po jednym dla każdego ministerstwa, trzeciego stopnia. Ich głównym zadaniem było przekazywanie dekretów królewskich ministerstwom i składanie petycji królowi, ale doradzali również królowi i pełnili inne kluczowe funkcje w jego otoczeniu.
• Biuro Stołeczne (Hanseongbu, 한성부) – odpowiadało za zarządzanie stolicą, Hanyang (dzisiejszy Seul). Składało się z dziewięciu urzędników, na czele których stał panyun (판윤), starszy rangą urzędnik drugiej rangi, odpowiadający dzisiejszemu burmistrzowi Seulu.
• Królewskie Biuro Śledcze (Uigeumbu, 의금부) – urząd śledczy i egzekucyjny pod bezpośrednim nadzorem króla. Zajmował się głównie zdradą stanu i innymi poważnymi sprawami dotyczącymi króla, a jego zadaniem było aresztowanie, prowadzenie śledztw, więzienie i wykonywanie wyroków wobec podejrzanych, którymi często byli urzędnicy państwowi.
• Biuro Dokumentacji (Chunchugwan, 춘추관) – jego urzędnicy sporządzali, zestawiali i prowadzili dokumentację rządową i historyczną.
• Seonggyungwan, czyli Akademia Królewska (성균관) – uniwersytet królewski, który przygotowywał przyszłych urzędników państwowych. Do Seonggyungwan przyjmowano osoby, które zdały dwa pierwsze etapy egzaminów gwageo. Klasy liczyły zazwyczaj 200 studentów, którzy mieszkali w akademiku i przestrzegali ścisłego porządku i zasad szkolnych. Akademia pełniła również funkcję sanktuarium państwowego dla chińskich i koreańskich uczonych konfucjańskich. Urzędnikiem zarządzającym był daesaseong (대사성, 大司成), starszy rangą urzędnik trzeciej rangi, a w zarządzanie akademikiem zaangażowanych było 36 innych urzędników, w tym z innych urzędów.

Samorząd lokalny

Urzędnicy wyższego szczebla byli delegowani z rządu centralnego. Czasami tajny inspektor królewski (Amhaeng-eosa, 암행어사) był wysyłany, aby podróżować incognito i monitorować urzędników prowincji. 

Tajni inspektorzy byli zazwyczaj młodymi urzędnikami niższej rangi, ale obdarzonymi królewskim autorytetem, który pozwalał im odwoływać skorumpowanych urzędników.

Prowincje: do (도) – Było osiem prowincji, każdą z nich zarządzał gubernator (Gwanchalsa, 관찰사), stanowisko drugorzędne. 

Prefektury: bu (부) – urzędy administracyjne zarządzające pięcioma głównymi miastami prowincji. Na czele każdego bu stał buyun (부윤), którego ranga odpowiadała rangą gubernatorowi. 

Departamenty: mok (목) – Było dwadzieścia moków, które zarządzały dużymi powiatami zwanymi ju (주). Zarządzali nimi moksa (목사), starsi, trzeciorzędni. 

Powiaty: gun (군) – W Joseon było osiemdziesiąt powiatów, każdy zarządzany przez gunsu (군수), młodszego czwartego szczebla. 

Osady lub społeczności: hyeon (현) – dużymi hyeonami rządzili hyeollyeong (현령) młodsi piątej rangi, podczas gdy mniejszymi hyeonami rządzili hyeongam (현감) młodsi szóstej rangi. 

Każdy powiat i hyeon podlegały nadzorowi lokalnego urzędnika mianowanego przez rząd centralny. Yangban każdego powiatu ( gun ) tworzył Biuro Lokalne. Współpracowało ono z lokalnymi urzędnikami, zazwyczaj niższej klasy, zwanymi hyangni. Hyangni zazwyczaj piastowali swoje stanowiska dożywotnio, dziedzicząc je. Hyangni każdego powiatu mieli ambasadora w stolicy, którego zadaniem była komunikacja między nimi a rządem centralnym.

Frakcje

Przez cały okres dynastii różne frakcje regionalne i ideologiczne walczyły o dominację w systemie politycznym. W najwcześniejszych latach Joseon napięcie między frakcją stołeczną a frakcją Sarim opartą na Yeongnam dominowało w polityce krajowej. Różne Seowon w całym kraju, które łączyły funkcje konfucjańskich świątyń z instytucjami edukacyjnymi, często odzwierciedlały frakcję lokalnej elity. 

W XVI wieku nastąpił ogólnokrajowy podział między mieszkańcami Wschodu (Dongin) i Zachodu (Seoin), a w ciągu kilku dekad mieszkańcy Wschodu ostatecznie podzielili się na mieszkańców Północy (Bukin) i bardziej umiarkowanych mieszkańców Południa (Namin)

W XVII wieku mieszkańcy Zachodu również podzielili się na patriarchów (Noron) i uczniów (Soron).

Za panowania Yeongjo i Jeongjo w XVIII wieku królowie zazwyczaj stosowali tangpyeongchaek, politykę równowagi, w której żadna frakcja nie faworyzowała innej. Za panowania Jeongjo wybuchł spór między nieprzejednanymi (Byeokpa) a ekspedientami (Shipa), dwiema grupami, które przecinały wcześniejsze frakcje i różniły się w swoich postawach wobec pewnych polityk królewskich; nieprzejednani byli bardziej przeciwni królowi i składali się w dużej mierze z patriarchów. 

W XIX wieku polityka Joseon uległa zmianie, gdy rodziny powinowatych (zwane cheokga ) zamiast frakcji uczonych zaczęły dominować na tronie. Przez większość XIX wieku gałąź Jangdong klanu Andong Kim kontrolowała rząd; jednak nastąpił krótki okres, w którym kontrola przeszła w ręce klanu Pungyang Cho.

Podczas panowania Gojonga, realna władza początkowo należała do jego ojca Heungseona Daewonguna, który z jednej strony dążył do reformy skorumpowanych instytucji państwowych, ale z drugiej strony prowadził politykę izolacjonizmu, sprzeciwiając się otwarciu kraju na wpływy zachodnie i japońskie. Od lat 70. XIX wieku królowa Min (znana pośmiertnie jako cesarzowa Myeongseong) stała się bardziej dominująca i prowadziła politykę ostrożnej modernizacji i otwarcia. Jej dominacji sprzeciwiali się zarówno reakcjoniści, jak i postępowcy. Partia Oświecenia (znana również jako Postępowcy) dążyła do modernizacji kraju zgodnie z zachodnimi i japońskimi wzorcami. Nawet wśród modernizatorów wyłoniły się frakcje, z jedną frakcją sprzyjającą Imperium Rosyjskiemu i drugą faworyzującą Imperium Japońskie, początkowo wpływ Rosjan był najsilniejszy, ale osłabł po ich porażce z Japonią w wojnie rosyjsko-japońskiej. Te frakcyjne walki doprowadziły do ​​incydentu w Imo i zamachu stanu Gapsina, a także do zwiększonej ingerencji zagranicznej w sprawy koreańskie.

Czystki

Czystki w dynastii Joseon często były brutalne i prowadziły do ​​egzekucji i wygnania wielu członków przegranej strony. W niektórych przypadkach profanowano nawet groby ich przodków. Czystki były szczególnie powszechne za panowania Sukjonga, kiedy czterokrotnie dochodziło do zmiany frakcji u władzy, a za każdym razem towarzyszył temu cykl zemsty za wcześniejsze przewinienia.

Bunty

Najsłynniejsze powstania miały miejsce w XIX wieku, gdy system społeczny dynastii Joseon zaczął się rozpadać: powstanie Hong Gyeong-nae w prowincjach północnych w 1811 r., incydent w Imo w 1882 r. i powstanie Donghak w latach 1894–1895.

Sporadyczne bunty miały również miejsce wśród małych mniejszości etnicznych kraju. Plemiona Tunguzów z północnego wschodu powstały w 1583 roku pod wodzą Nitanggae i zajęły szereg miast; zostały stłumione przez generała Sin Ripa. Następnie w regionie założono rynki, aby pomóc w zaopatrywaniu członków plemienia w potrzebne towary. W 1510 roku japońscy kupcy i osadnicy zbuntowali się przeciwko lokalnemu dowódcy; w rezultacie doszło do wygnania wszystkich Japończyków i zamknięcia portów na dwa lata. Po wojnie siedmioletniej dostęp Japończyków do kraju został drastycznie ograniczony, a takie incydenty ustały.

Dyplomacja

Polityka miejska Joseon wcieliła w życie koreański neokonfucjański ideał „służenia wielkim” (sadae) w chińskiej dynastii Ming, a później mandżurskiej dynastii Qing.

Na niższym szczeblu kraj utrzymywał więzi z różnymi sąsiednimi narodami, w tym z plemionami Dżurdżenów z północy oraz z państwami japońskimi i Riukiu po drugiej stronie morza. W tym celu w stolicy oraz w miastach przygranicznych, takich jak Dżedżu i Pusan, powstały szkoły tłumaczeń ustnych.

Dynastia Joseon doświadczyła dwóch poważnych inwazji, zanim pod koniec XIX wieku stopniowo utraciła suwerenność. Były to wojna siedmioletnia, dwuetapowa inwazja japońska pod wodzą Toyotomi Hideyoshiego w latach 90. XVI wieku, oraz pierwsza i druga inwazja mandżurska na początku XVII wieku. Chociaż Japończycy zostali ostatecznie odparci, Joseon został zmuszony do poddania się Mandżurom, którzy później stali się dynastią Qing.

Po podpisaniu Traktatu w Ganghwie i otwarciu portów w 1876 r. podejście dyplomatyczne uległo zmianie, a rząd Joseon zaczął nawiązywać stosunki dyplomatyczne zarówno z krajami sąsiadującymi, jak i europejskimi.

Placki Dosa z ryżu i soczewicy

Składniki:

Placki dosa:

• 30 dag ryżu
• 10 dag soczewicy urid dal

Czatnej kokosowy:

• 10 dag miąższu kokosa
• 2 zielone chili
• 5 dag ugotowanej ciecierzycy
• sól
• 1/2 łyżeczki ziaren gorczycy
• 2 łyżki oleju

Sambar:

• 15 dag soczewicy
• 1 cebula
• po 5 dag bakłażana i cukinii
• 5 dag pasty tamaryndowej
• 2 łyżki oleju
• po 1/2 łyżeczki gorczycy i kozieradki
• 1 łyżeczka przyprawy sambar
• 8-10 listków curry

Sposób przygotowania: 

1. Przygotuj placki dosa: namocz przez noc ryż i soczewicę. 
2. Osącz i zmiksuj. 
3. Patelnię posmaruj olejem. 
4. Wlej chochelkę ciasta i szybko je rozsmaruj. 
5. Powierzchnię i brzegi placka skrop olejem. 
6. Gdy zacznie oddzielać się od brzegów patelni, odwróć, dosmaż z drugiej strony. 
7. Zwiń w stożek. 
8. Zrób czatnej: posiekaj chili i kokos, zmiksuj z solą i ciecierzycą, wymieszaj z olejem i gorczycą. 
9. Zrób sambar: rozpuść pastę tamaryndową w odrobinie wody. 
10. Ugotuj soczewicę. 
11. Warzywa pokrój, cebulę posiekaj. 
12. Rozgrzej olej, wsyp gorczycę. 
13. Gdy zacznie pękać, dodaj zmieloną kozieradkę, listki curry, cebulę i warzywa. 
14. Podsmaż, wlej 2 szklanki wody, gotuj 5-8 minut. 
15. Przypraw solą, przyprawą sambar i pastą tamaryndową.
16. Gotuj 3 minuty, dodaj soczewicę, zmiksuj. 
17. Gotuj 10 minut. 
18. Placki dosa podawaj z czatnejem i sambarem.

Wat Pa Tam Wua - relacja podróżniczki

W wielu miejscach w Azji można uczyć się medytacji zaszywając się w zakonach na długie tygodnie lub podczas wielodniowych buddyjskich rekolekcji, na których panuje rygor postu i milczenia. Jednak na początkujących surowa dyscyplina działa często demotywująco. Nic więc dziwnego, że na popularności zyskują miejsca takie jak klasztor Wat Pa Tam Wua w północnej Tajlandii, który zabiera wszystkich chętnych do świata medytacji bez zbędnych formalności, przymusu oddania w depozyt telefonu czy głodzenia.

W trakcie skuterowej wycieczki w północnej Tajlandii, gdzieś między Pai a Mae Hong Son, zobaczyłam przydrożny znak na tzw. Leśny Klasztor (ang. Forrest Monastery). Moje cztery litery miały już dość jazdy na skuterze, a błędnik szalał od ciągłych zakrętów. Nie zastanawiając się, skręciłam w polną drogę niesiona nadzieją nie na religijne oświecenie, lecz na chwilę odpoczynku w zaciszu świątynnych ścian. Spodziewałam się starego, drewnianego klasztoru obrośniętego korzeniami niczym świątynie w Angkor Wat. Jakie było moje zdziwienie, gdy tuż za bramą wjazdową moim oczom ukazała się ogromna, zielona przestrzeń z idealnie przystrzyżonym trawnikiem. Moje pierwsze skojarzenie z polem golfowym szybko ustąpiło miejsca myśli, że trafiłam na teren jakiejś ekskluzywnej sekty albo ośrodka odwykowego dla celebrytów. Ubrane na biało postacie snuły się wte i wewte dzierżąc w dłoniach miotły, których nie powstydziłby się Harry Potter. Jak się potem okazało trwała właśnie godzina sprzątania klasztoru. Zsiadłam ze skutera i podążając za rozwieszonymi gdzieniegdzie znakami trafiłam do rejestracji. Jeden z wolontariuszy wyłożył mi zasady działania klasztoru, w którym zainteresowanym wszelkiej maści zupełnie za darmo wykłada się praktykę medytacji.

Już wolontariat w Thabarwa zaszczepił we mnie chęć zgłębienia tajników medytacji. Thabarwa to centrum medytacyjne w Birmie, do którego trafiłam jednak nie po to by medytować, lecz na wolontariat. Buddyzm i medytacja były mi zupełnie obce. Jednak w takim miejscu jak Thabarwa, gdzie na co dzień trzeba się mierzyć z niewyobrażalnym ludzkim cierpieniem, medytacja jest formą niezbędnej terapii, której i ja potrzebowałam.