Muzeum darów ślubnych w Ninghai

Położone w głębi prowincji Zhejiang miasto Ninghai rzadko gości na stronach przewodników turystycznych. Rozwijający się ośrodek przemysłowy nie oferował jeszcze kilka lat temu wielu atrakcji turystycznych, a nie najlepsza komunikacja z takimi miastami jak Xiamen czy Szanghaj nie zachęcały podróżnych do włączenia Ninghai do trasy wyprawy po Chinach. Regularne połączenia super szybkiej kolei z Szanghajem (ok 3.5 godziny) i Xiamen (trochę ponad 4 godziny) oraz aktywne działania lokalnych władz w tworzeniu i promocji atrakcji turystycznych pomogły zmienić ten stan rzeczy. Jednym z powodów dla którego warto teraz pomyśleć o przyjeździe do Ninghai może być 十里红妆博物馆 (Shili hongzhuang bowuguan)” czyli muzeum darów ślubnych.

Shili hongzhuang to określenie ludowego zwyczaju ślubnego rozpowszechnionego w niektórych regionach wschodniej części prowincji Zhejiang, szczególnie w Ninghai, Fenghua i okolicach. 

W czasie zaślubin rodzina panny młodej przekazywała w ramach posagu wszystkie przedmioty jakie były potrzebne pannie młodej w nowym domu, począwszy od drobnych przedmiotów codziennego użytku jak puzdra, lustra, grzebienie, bransoletki, przez odzież i biżuterię po sprzęty domowego użytku jak naczynia, instrumenty muzyczne i meble. Przedmioty były przenoszone do domu pana młodego razem z panną młodą w czasie obrzędów zaślubin. Panna młoda podróżowała w orszaku ślubnym niesiona w specjalnej lektyce ślubnej nazywanej 花轿（huajiao). Im bogatszy posag tym była większa szansa, że nowa żona będzie miała lepszą pozycję w rodzinie męża.

Początki obyczaju miały sięgać czasów dynastii Song, szczególnie popularny był w czasach Ming i Qing. W okresie Republiki zaczął tracić na znaczeniu. 

W czasie rewolucji kulturalnej w ramach walki z „czterema przeżytkami” miało miejsce masowe niszczenie zachowanych tradycyjnych sprzętów domowych, albo przez ogarniętych szałem rewolucyjnym czerwonogwardzistów albo samych właścicieli, którzy bali się posądzenia o przynależność do klasy burżuazyjnej. 

W latach osiemdziesiątych pozostałe po zawierusze rewolucyjnej zabytki zaczął kolekcjonować handlarz antyków z Ninghai 何晓道 (He Xiaodao). Różnymi metodami, zbierając je jako odpady lub skupując niemal za bezcen, zgromadził kolekcję kilku tysięcy przedmiotów.

Zmiany polityczne i społeczne jakie nastąpiły w Chinach zmieniły stosunek władz do zabytkowych przedmiotów i ludzi, którzy jak He zbierali je i handlowali nimi, często ratując przed zniszczeniem. Handlarz i kolekcjoner, który jest jednocześnie miłośnikiem lokalnej kultury i obyczajów, po wielu staraniach dostał pozwolenie na otwarcie prywatnego muzeum dla ekspozycji zebranych w ciągu wielu lat zabytków. 

Po kilku latach władze powiatu Ninghai poszły dalej i zaproponowały mu wspólna inwestycję w nowej lokalizacji, coś w rodzaju partnerstwa publiczno-prywatnego. Inwestycja została już częściowo zrealizowana i obecnie muzeum mieści się w nowym budynku. Według pracowników muzeum wszystkie wydatki budowy zostały poniesione przez lokalny rząd w Ninghai, również ich płace i rachunki są opłacane z kasy powiatu, natomiast przedmioty na ekspozycji są udostępnione bezpłatnie przez He Xiaodao.

Obecnie muzeum jest zlokalizowane na niezbyt odległych przedmieściach Ninghai w pobliżu uniwersytetu trzeciego wieku, 宁海老年大学 i Ninghai News Cener (宁海县新闻中心. 

Na dwóch piętrach mieści się ekspozycja przedmiotów codziennego użytku, instrumentów muzycznych i mebli. 

W podziemiach wyeksponowana jest duma muzeum – tradycyjne rzeźbione lub malowane łóżka z okresu dynastii Ming, Qing oraz Republiki. 

Muzeum oferuje usługi chińskojęzycznego przewodnika. Niestety opisy eksponatów i katalogi zbiorów muzeum były do niedawna wyłącznie w języku chińskim.

Muzeum Szpiegów w Nanjing

Masakra nankińska od dziesiątków lat jest wydarzeniem, które kładzie się cieniem na stosunkach chińsko-japońskich. W grudniu 1937 r. armia japońska po zdobyciu Szanghaju ruszyła na zachód. 9 grudnia rozpoczęło się oblężenie Nankinu, który ówcześnie pełnił funkcję stolicy Chin. Przeciwko, jak na tamte czasy nowoczesnej i dobrze wyszkolonej, armii Kraju Kwitnącej Wiśni na przedpolach i murach miasta stanęły słabo uzbrojone i niedostatecznie wyszkolone oddziały chińskiej armii rządowej. Po kilku dniach zaciętych walk i decyzji o wycofaniu wojsk chińskich zapanował chaos i 13 grudnia Japończycy zajęli miasto i zabrali się, za milczącym przyzwoleniem dowództwa, do masowych grabieży, gwałtów i mordów na ludności cywilnej. W wypadku chińskich jeńców wojennych był wyraźny rozkaz wykonywania egzekucji. Od 13 grudnia do końca stycznia, według różnych szacunków, zginęło między 150 a 400 tys. Chińczyków, łącznie cywili i jeńców wojennych.

Władze japońskie nigdy nie złożyły wyraźnych pisemnych przeprosin na ręce rządku chińskiego za japońskie zbrodnie wojenne zwłaszcza za to, co wydarzyło się w 1937 r. w Nankinie. Najwięcej na co zdobyły się japońskie władze były ustne przeprosiny złożone przez cesarza Akihito i premiera Tomiichi Murayama. W japońskich podręcznikach do historii prawda jest przemilczana lub przekłamywana, a działacze nacjonalistyczni i konserwatywni głoszą, że cała historia jest wyolbrzymiona i sztucznie rozdmuchana przez stronę chińską, a faktyczna liczna ofiar sięga od kilkuset do kilku tysięcy. Dodatkowo oliwy do ognia dolewa zachowanie niektórych japońskich wysokich rangą urzędników, jak np. Junichiro Koizumiego, którzy regularnie oddają w świątyni Yasukuni hołd poległym w wojnie żołnierzom japońskim, w tym niestety również wielu skazanym przez trybunały międzynarodowe, zbrodniarzom wojennym.

Władze chińskie w odpowiedzi od wielu lat prowadzą intensywną akcję edukacyjno-propagandową, mającą na celu pełne naświetlenie okrucieństw japońskich okupantów, w tym w szczególności sprawę masakry nankińskiej. Jednym z istotnych elementów tej akcji było wybudowanie w 1985 r. Nankinie kompleksu muzealnego: Memorial for Compatriots Killed in the Nanjing Massacre by Japanese Forces of Aggression (侵华日军南京大屠杀遇难同胞纪念馆), który w 1995 r. został powiększony i poddany renowacji. Jest to obiekt całkowicie odmienny od krzykliwych propagandowych ekspozycji do jakich przyzwyczaiły władze komunistyczne i słusznie stał się obowiązkowym punktem programu zwiedzania Lwiego Grodu.

Wybierając dłuższą trasę zwiedzania najpierw mija się ogromny krzyż z wyrytymi datami, w których zamknęła się masakra nankińska oraz ścianę pamiątkową, na której w kilku językach podano oficjalną przybliżoną liczbę ofiar – 300 tysięcy. Wzdłuż alejek prowadzących do kolejnych budynków, stoją ściany zbudowane z reliefów przedstawiających cierpienia Chińczyków oraz z tablic z nazwiskami części zamordowanych. Nieco kontrowersyjne są hale ekspozycyjne, w których wystawiono szczątki pomordowanych w masowych grobach. Miejscem na refleksję i wyciszenie jest specjalna sala z odpowiednio dobranym podkładem muzycznym. Najważniejsza część ekspozycji została ulokowana w podziemnych salach, które znajdują się pod powierzchnią terenu muzeum. Zdjęcia, w dużej części wykonywane przez japońskich żołnierzy, i inne eksponaty (jak np. uzbrojenie żołnierzy chińskich broniących miasta, w tym np. cały zachowany bunkier) wystawione zostały w odpowiednio dobranej oprawie, na którą składają się makiety zabudowy Nankinu w niemal naturalnej wysokości, ekrany wyświetlające fragmenty filmów dokumentalnych i nie tylko dokumentalnych, makiety przedstawiające niektóre miejsca obrony miasta i inne. Specjalne miejsce zajmuje galeria ocalonych – zdjęcia osób, które żyją do dziś dnia i żywymi świadectwami ówczesnych wydarzeń.

Muzeum nie jest poświęcone wyłącznie masakrze nankińskiej. Twórcy wystawy starali się pokazać również inne akty ludobójstwa i okrucieństwa, jakich na ludności chińskiej dopuściły się japońskie wojska okupacyjne w całym okresie II Wojny Światowej. Jedną z sekcji wystawy poświęcono cierpieniom chińskich kobiet. W czasie wydarzeń nankińskich każdego dnia miały miejsce setki gwałtów. Nie zostały również zapomniane zasługi obcokrajowców, którzy na terenie koncesji dali schronienie rzeszom ludności chińskiej. Kilka salek ekspozycji przedstawia życie w koncesji międzynarodowej w czasie masakry i okupacji japońskiej oraz sylwetki tych, którzy narażając swoje życie ratowali chińską ludność cywilną.

W jednej z ostatnich sal wystawy została wstawiona kilkunastometrowa szafa z dziesiątkami tysięcy segregatorów – akt ofiar masakry. Zwiedzających żegna wymowna tablica z pytaniem: “Czy zapamiętałeś?

Muzeum nie jest całkowicie otwarte dla publiczności – w przypadku obcokrajowców obowiązuje tu całkowity zakaz wstępu. Przedstawiciele muzeum zdradzili jednak, że w zbiorach muzeum szpiegów znajdują się takie przedmioty jak broń, która wygląda jak szminka do ust czy mapy ukryte u spodu plakatów.

Saiō

Saiō (斎王) lub itsuki no miko był tytułem niezamężnych kobiet z japońskiej rodziny cesarskiej, wysyłanych do służby w Wielkim Sanktuarium Ise od końca VII do XIV wieku. 

Rezydencja saiō, Saikū (斎宮), znajdowała się około 10 km (6,2 mili) na północny zachód od sanktuarium. Szczątki Saikū znajdują się w mieście Meiwa w prefekturze Mie w Japonii.

Początki

Według japońskiej legendy około 2000 lat temu boska Yamatohime-no-mikoto, córka cesarza Suinina, wyruszyła z góry Miwa w prefekturze Nara w poszukiwaniu stałego miejsca, w którym mogłaby czcić boginię Amaterasu-ōmikami.  Jej poszukiwania trwały 20 lat i ostatecznie doprowadziły ją do Ise w prefekturze Mie, gdzie obecnie stoi Sanktuarium Ise. Przed podróżą Yamatohime-no-mikoto, Amaterasu-ōmikami była czczona w Pałacach Cesarskich w Yamato.

Według Man'yōshū (Antologii dziesięciu tysięcy liści), pierwszą saiō, która służyła w Ise, była księżniczka Ōku, córka cesarza Tenmu z okresu Asuka. Wzmianka o saiō pojawia się również w rozdziałach „Aoi”, „Sakaki” i „Yugao” w „Opowieści o księciu Genjim”, a także w 69. rozdziale „Opowieści z Ise”.

W XIII wieku Jien odnotował w Gukanshō, że podczas panowania cesarza Suinina, pierwsza arcykapłanka (saiō) została mianowana do świątyni Ise. XVII-wieczna praca Hayashi Gahō pt. Nihon Ōdai Ichiran jest nieco bardziej rozbudowana, ponieważ wyjaśnia, że ​​od czasów Suinina na arcykapłankę prawie zawsze wyznaczano córkę cesarza, ale na przestrzeni wieków zdarzały się okresy, gdy sam cesarz nie miał córki; w takich okolicznościach, aby wypełnić przedwczesny wakat, wyznaczano córkę bliskiego krewnego cesarza. 

Rola

Rolą saiō było pełnienie funkcji arcykapłanki w świątyni Ise w imieniu cesarza, co miało reprezentować rolę pierwotnie określoną w Yamatohime-no-mikoto. W świątyni odprawiano trzy rytuały rocznie, podczas których saiō modliła się o pokój i ochronę. W czerwcu i listopadzie każdego roku podróżowała do świątyni, aby odprawić Święto Tsukinamisai. We wrześniu, według kalendarza księżycowo-słonecznego, odprawiała Święto Kannamesai, aby złożyć ofiary kami z tegorocznych nowych zbiorów zboża. 

Przez resztę roku saiō mieszkała w Saikū, małym miasteczku liczącym do 500 mieszkańców, położonym około 10 km (6,2 mili) na północny zachód od Ise, w dzisiejszej Meiwa w prefekturze Mie. Życie w Saikū było w większości spokojne. Saiō spędzała czas na układaniu wierszy waka, zbieraniu muszli na brzegu plaży Ōyodo lub wypływała łodziami i recytowała poezję na wodzie, czekając na powrót do Kyoto. 

Proces selekcji

Gdy cesarz umierał lub abdykował, gdy umierał krewny saiō lub gdy wymagała tego określona władza polityczna, saiō była wzywana do stolicy, a nowa saiō była wybierana spośród jednej z niezamężnych krewnych nowego cesarza, za pomocą wróżby ze spalonego skorupy żółwia lub kości jelenia. 

Nowa saiō przechodziła następnie okres oczyszczenia, po czym wyruszała ze swoją świtą liczącą do 500 osób do Saikū, nie wracając do stolicy, dopóki nie została odwołana przez kolejnego cesarza.

Po wyborze nowego saiō, obecna saiō wraz ze swoją świtą wracała do stolicy, aby wznowić życie na dworze cesarskim. 

Często saiō była dość młoda, gdy opuszczała stolicę i kierowała się do Saikū, a po powrocie do stolicy miała zaledwie kilkanaście lat lub nieco ponad dwadzieścia. 

Poślubienie byłej saiō uważano za wielki zaszczyt, a jej pobyt w Saikū poprawił jej pozycję na dworze i pozycję ludzi, którzy z nią służyli.

Procesja do Saikū

Mapa tras podróży do Saikū, siedziby saiō

Trasy procesji saiō uległy zmianie po przeniesieniu stolicy do Heian-kyō w 794 r.

Procesja rozpoczęła się w dzisiejszej dzielnicy Arashiyama, na zachodnim krańcu Kyoto. W okresie Heian kolejne cesarskie księżniczki przebywały w świątyni Nonomiya przez rok lub dłużej, aby oczyścić się przed objęciem funkcji przedstawicielek rodziny cesarskiej w świątyni Ise.  

Współczesne coroczne procesje odtwarzają scenę z obrazkowego zwoju z okresu Heian przedstawiającego dwór cesarski, rozpoczynając się w świątyni i kontynuując aż do mostu Togetsu-kyo w Arashiyamie. 

Procesja saiō z Kyoto do Saikū, oficjalnej rezydencji saiō w Ise, była największą tego typu procesją w Japonii w tamtych czasach. 

- Z Kyoto wyruszało do 500 osób jako część orszaku saiō na podróż, która trwała sześć dni i pięć nocy. 

- Z Kyoto podróżowali na wschód, przechodząc przez przełęcz Suzuka, co było bez wątpienia najtrudniejszą częścią podróży. 

- Po przekroczeniu przełęczy orszak schodził w region Ise i skręcał na południe, ostatecznie docierając do rzeki Kushida (櫛田川). 

- Tutaj saiō zatrzymywał się, aby wykonać ostatni rytuał oczyszczający przed przekroczeniem rzeki i pokonaniem krótkiego dystansu do Saikū. 

Saiō miała pozostać w Saikū do śmierci lub abdykacji cesarza, którego reprezentowała. Saiō mogła wrócić do Ktoto tylko pod warunkiem śmierci bliskiego krewnego. 

Powrót do Kyoto odbywał się inną trasą przez góry do Nary, a następnie do Zatoki Osaka, gdzie miała odbyć się ceremonia, zanim mogła wrócić do stolicy.

Z literatury japońskiej

- Księżniczka Ōku

Man'yōshū (Antologia dziesięciu tysięcy liści) opowiada historię księżniczki Ōku, pierwszej saiō, która służyła w świątyni Ise. Córka cesarza Tenmu, 40. cesarza Japonii (zgodnie z tradycyjną kolejnością sukcesji), księżniczka Ōku i jej młodszy brat, książę Ōtsu, przeżyli incydent z Jinshin. Po objęciu przez nią funkcji saiō, jej brat został stracony za zdradę w 686 roku, a księżniczka Ōku została zwolniona z obowiązków i wróciła do Yamato. Tam złożyła szczątki brata na górze Futakami, zanim zmarła w wieku 41 lat. 

- Księżniczka Yoshiko

Opowieść o Genji opowiada historię Rokujo-no-miyasudokoro, która prawdopodobnie jest oparta na księżniczce Yoshiko, która służyła jako saiō od 936 do 945 roku. 

W Opowieści o Genji, Rokujo-no-miyasudokoro została saiō Świątyni Ise w młodym wieku 8 lat, służąc w świątyni przez 9 lat. Po powrocie do stolicy została małżonką cesarza Murakami i urodziła księżniczkę Noriko. 

Zasłynęła w całym Ktoto ze swojego barwnego życia, poświęcając się poezji waka i muzyce. Według historii zakochuje się w księciu Genji, ale jej zazdrosna natura prowadzi do śmierci dwóch jej rywalek. Kiedy jej córka zostaje wybrana na saiō w wieku 13 lat, Rokujo-no-miyasudokoro postanawia dołączyć do niej w Saikū, aby pomóc jej przezwyciężyć uczucia do Genjiego.

- Księżniczka Yasuko

Historia miłosna Ariwara-no-Narihiry i 31. saiō, księżniczki Yasuko (służącej jako saiō od 859 do 876), opowiedziana jest w 69. rozdziale Opowieści o Ise. Ariwara-no-Narihira, znany w swoich czasach ze swojej urody, jest żonaty z kuzynką księżniczki Yasuko, ale spotykając się w Saikū, popadają w zakazaną miłość. Ulegając pokusie, potajemnie spotykają się pod sosną na brzegu portu Ōyodo, aby wyznać sobie uczucia i obiecać, że spotkają się ponownie następnej nocy. Ale to pierwsze tajne spotkanie miało być również ostatnim, ponieważ Narihira miał wyjechać następnego dnia do prowincji Owari. Księżniczka Yasuko przyszła pożegnać Narihirę i nigdy więcej się nie zobaczyli, chociaż mówi się, że księżniczka Yasuko urodziła dziecko w wyniku krótkiego romansu. 

Zakończenie systemu saiō

Nie jest jasne, kiedy dokładnie zakończył się system saiō, ale wiadomo, że nastąpiło to w okresie zamętu w okresie Nanboku-chō, gdy istniały dwa rywalizujące dwory cesarskie – w Kyoto i Yoshino. Do tego czasu system saiō stopniowo zanikał, a po jego upadku Saikū stało się po prostu kolejną wiejską wioską zajmującą się uprawą ryżu.

Chociaż obszar Saikū pozostał, nie było jasne, gdzie dokładnie znajdowało się stare miasto cesarskie, aż do 1970 roku, kiedy podczas budowy domów w regionie Saikū, w mieście Meiwa, odkryto szczątki ceramiki. Na miejscu pierwszych znalezisk zbudowano nowoczesne muzeum, a wykopaliska archeologiczne, prowadzone każdego lata z pomocą uczniów-wolontariuszy z całej Japonii, są kontynuowane. Chociaż odkryto miejsce głównej rezydencji saiō, znaczna jej część znajduje się pod główną linią kolejową Kintetsu Ise i jest niedostępna. Pawilon Historyczny Itsukinomiya, zrekonstruowany tradycyjnymi technikami, został zbudowany w latach 90. XX wieku i stoi obok stacji Saikū na lokalnej linii kolejowej Kintetsu, nie więcej niż 200 metrów (660 stóp) od pierwotnego miejsca.

Festiwale

Aoi Matsuri, pierwsze z trzech głównych świąt odbywających się co roku w Kioto, odtwarza pochód saiō z okresu Heian do świątyni Shimigamo (dolnej świątyni Kamo) w dzielnicy Sakyo. Święto odbywa się co roku 15 maja, a w 2006 roku uczestniczyło w nim 511 osób ubranych w tradycyjne stroje dworskie z okresu Heian oraz 40 krów i koni, a jego trasa liczyła około 800 metrów (2600 stóp). Uważa się, że święto to rozpoczęło się w VI wieku, kiedy cesarz wysłał swoich przedstawicieli do Shimogamo i Kamigamo Shines, aby modlili się o dobre plony.

Saiō Matsuri odbywa się w mieście Meiwa w prefekturze Mie każdego roku w pierwszy weekend czerwca. Po raz pierwszy obchodzone w 1983 roku, odtwarza przemarsz saiō z jej rezydencji w Saikū do pobliskiej świątyni Ise. Ponad 100 osób ubranych w tradycyjne stroje z okresu Heian przechodzi fragmentem starej drogi pielgrzymkowej Ise kaido, a następnie kończy marsz na terenie Muzeum Saikū.

Budynki widma: Pyramiden

 

Radzieckie miasto duchów Pyramiden znajduje się na wyspie Svalbard za kołem podbiegunowym, w odległości 120 kilometrów (około 74 mil) od Barentsburga. Norweska wioska Longyira położona jest 50 kilometrów (31 mil) od Pyramiden; Longyira ma tytuł najbardziej wysuniętej na północ kopalni węgla na świecie.

Miasto Pyramiden zostało założone u podnóża góry przypominającej kształt piramidy, stąd jego nazwa. Z malowniczej osady roztacza się fantastyczny widok na lodowiec Nordenskjöld.

Historia tego miejsca rozpoczęła się w 1910 roku, kiedy Szwed Bertil Hogbom uzyskał pozwolenie na wydobywanie węgla w jelitach gór. W 1911 roku szwedzka firma Spetsbergens Svenska Kolfalt zbudowała i wyposażyła tu pierwszą kopalnię. Następnie w 1927 roku właścicielem Pyramiden stał się Severoles Trust.

W 1931 roku kopalnia ponownie zmieniła właściciela, kiedy została sprzedana rosyjskiej firmie Arktikugol. Następnie osadę uznano za radziecką.

Miasto Radzieckie

Związek Radziecki rozpoczął budowę kopalni w lipcu 1939 r. Zbudowano także małą wioskę, gdyż po otwarciu kopalni było więcej mieszkańców. Związek Radziecki zbudował stację diesla, magazyn przemysłowy, stację radiową, budynek mieszkalny, jadalnię, internat i łaźnię.

Rozwój tego miejsca wydobycia węgla trwał do sierpnia 1941 roku. W tym czasie wszyscy mieszkańcy zostali ewakuowani z powodu wybuchu II wojny światowej. W momencie ewakuacji osada liczyła 99 mieszkańców

Po II wojnie światowej

Podczas ewakuacji w 1941 r. pracownicy zniszczyli magazyn węgla i cały sprzęt. Po zakończeniu wojny 29 sierpnia 1946 roku do Piramidy przybyło 609 polarników. Data ta jest uważana za formalny dzień założenia Pyramiden.

Budowa pierwszej ulicy w Pyramiden miała miejsce w marcu 1947 roku. Biegła z portu do wsi. Domy powstały po obu stronach ulicy. Miasto się rozrastało, w tym miejscu przez kilka lat wydobywano 70 tysięcy ton węgla.

W 1980 roku populacja Pyramiden liczyła ponad tysiąc osób. Osada szybko się rozwijała, a władze lokalne planowały przekształcić ją w miasto. Powstały wszystkie niezbędne instytucje: wieżowce, biblioteki, basen.

Norweski król Harald V podziwiał lokalną architekturę. Z tego powodu odwiedził Pyramiden w 1995 roku. Król zakochał się w tej miejscowości i nadał jej tytuł “Perła Archipelagu.” Prace komplikowały szczególne warunki geologiczne. Przygotowanie skał do produkcji węgla wymagało także wysokich kosztów. W 1970 r. wybuchł pożar podziemny, który pociągnął za sobą wysokie koszty lokalizacji. Ogień płonie do dziś.

Zamknięcie

Pod koniec 1997 roku podjęto decyzję o zamknięciu kopalni ze względu na wysokie koszty i późniejszy spadek wydobycia węgla. Ostatnie tony węgla wydobyto 31 marca 1998 roku. Przez wszystkie lata funkcjonowania kopalni wydobyto około 8,8 mln ton węgla, a roczny plan wydobycia węgla wynosił 135 tys. ton.

W obiektach kopalni prowadzono prace likwidacyjne. Kopalnię zamknięto i uniemożliwiono dostęp do wyrobisk kopalnianych. Budynki mieszkaniowe i przemysłowe zostały zamknięte w 1998 roku. Do tego roku Pyramiden była najbardziej odległą północną kopalnią na świecie. Było tak odległe, że stało się miastem duchów.

Sylwetki gejsz: gejsze z Tokyo (dodatek)