Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Brunei. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Brunei. Pokaż wszystkie posty

22 paź 2026

o Borneo słów kilka


Pokryte gęstym lasem deszczowym Borneo szczyci się zróżnicowaną florą i fauną. Tutejsze lasy zajmują powierzchnię 428 438 km², co stanowi około 57% powierzchni lądowej Borneo. Wyspę porastają lasy równikowe, zamieszkane przez wiele różnych gatunków zwierząt. Do charakterystycznych dla wyspy przedstawicieli świata zwierząt należą orangutan i słoń karłowaty, podgatunek słonia indyjskiego, oba zagrożone wyginięciem.

Położoną w w Azji Południowo-Wschodniej wyspę dzielą trzy kraje: Indonezja, Malezja i Brunei. 
Pierwszy z nich kontroluje 73% terytorium, Malezja kontroluje 24% na północy wyspy, a pozostały 1% Borneo jest kontrolowany przez mały sułtanat Brunei. 

Trzecia największa wyspa świata ma łączną powierzchnię 743 330 km² (dla porównania powierzchnia Polski to 312 685 km²). Wyspa ma około 15,7 mln mieszkańców. Największą grupą etniczną w Sabah jest grupa Kadazan (25%) Inni rdzenni mieszkańcy wyspy, Dajakowie, są podzieleni na 50 grup etnicznych i posługują się 140 różnymi językami i dialektami!


Od I wieku n.e. istniało tu państwo Indusów. W XIII wieku teren wyspy zajmowały liczne małe państwa muzułmańskie. W 1521 roku na Borneo osiedlili się Portugalczycy, wyparci następnie przez Holendrów. W 1847 roku wyspę częściowo zajęli Brytyjczycy, tworząc na pobliskiej wysepce Labuan swoją bazę. W czasie II wojny światowej, w marcu 1942 roku, wyspa została zajęta przez Japończyków. 
Obecnie była holenderska część wyspy to tereny indonezyjskie, a była brytyjska – malezyjskie. W grudniu 1962 roku powstała Narodowa Armia Północnego Borneo (która miała prawdopodobnie wsparcie materialne Indonezji) i przeprowadził pucz w celu obalenia sułtana – zwolennika przystąpienia do Federacji Malezyjskiej. Sułtan wezwał na pomoc Brytyjczyków stacjonujących w Singapurze i powstanie zostało szybko stłumione, a lewicowa Partia Ludowa powiązana z rebeliantami rozwiązana. Mimo likwidacji Narodowej Armii Północnego Borneo, w latach 60. na wyspie działała lewicowa partyzantka walcząca z siłami malezyjskimi i promalezyjskimi. Partyzantka wspierana była przez rząd Indonezji. W latach 1963–1966 na wyspie toczyły się działania zbrojne spowodowane konfrontacją indonezyjsko-malezyjską.




Kiedy jechać na Borneo?
Na początek przydatna może okazać się informacja, że średnia roczna temperatura powietrza na Borneo oscyluje w granicach 27-32 stopni Celsjusza. Mniej więcej na stałym poziomie, około 80%, utrzymuje się też wilgotność powietrza.

Zdecydowana większość turystów pragnie uniknąć deszczu, warto więc mieć na uwadze, że za najbardziej deszczowe miesiące na Borneo uchodzą: listopad, grudzień, styczeń i luty. Przyjemnie ciepło i sucho jest mniej więcej od maja do września, ale, jak łatwo się domyślić – jest to także szczyt sezonu turystycznego na wyspie. Nie zapominajmy jednak, że mamy do czynienia z Azją, z klimatem tropikalnym, a co za tym idzie (i co się całkiem ładnie rymuje) – nieprzewidywalnym. Pogoda na Borneo może nas więc (mimo znajomości wszelkich średnich i wykresów na pamięć) zaskoczyć – zarówno negatywnie, jak i bardzo pozytywnie.

Plusy wyjazdu poza ścisłym sezonem są więc oczywiste – pogoda może działać na naszą korzyść, a do tego będziemy mieli szansę na bardziej kameralne wakacje. Grudzień i styczeń lepiej sobie jednak – w miarę możliwości – odpuścić.

19 gru 2025

Pismo jawi

Pismo jawi (جاوي), yawi – wariant pisma arabskiego używany historycznie do zapisu języka malajskiego i innych języków w regionie Azji Południowo-Wschodniej. 
Służył do zapisywania takich języków jak: aceh, minangkabau, bandżar, ternate, tausug i maguindanao.

Ukształtowało się wraz z nadejściem islamu (XIV–XV w.). Pismo jawi zostało w dużej mierze wyparte przez alfabet łaciński, zyskujący na znaczeniu od XVII wieku. W pewnym zakresie zachowało się w sułtanacie Brunei i w Malezji, lecz nie ma charakteru prymarnego. Bywa wykorzystywane w niektórych publikacjach. W Brunei pismo jawi uchodzi za element tożsamości narodowej i jego użycie obowiązuje w przestrzeni publicznej (na znakach drogowych, billboardach i szyldach). Dodatkowo ma stosunkowo silną pozycję wśród ludności malajskiej w południowej Tajlandii.

Najwcześniejszym przykładem użycia pisma jawi jest XIV-wieczna inskrypcja z Terengganu. Najstarsze dokumenty w piśmie jawi to dwa listy sułtana Ternate, zaadresowane do króla Portugalii (1520–1521).

Obecnie jest jednych z dwóch oficjalnych systemów pisma w Brunei i Malezji. Pozostaje również w użyciu w regionie Pattani w Tajlandii (do zapisu malajskiego pattani, obok pisma tajskiego) oraz w stanie Kelantan w Malezji.