Pagoda Shwe Sandaw

Pagoda Shwe Sandaw została zbudowana w Baganie w Mjanmie w 1057 roku n.e. przez króla Anawrahtę. Składa się z pięciu poziomów czerwonej cegły i dużej stupy zwieńczonej złotym parasolem. Biały kolor, który widzisz na świątyni, nie zawsze tam był. Do 1957 roku pagoda Shwe Sandaw zachowała większość swojego pierwotnego wyglądu, pomijając starzenie się, drobne naprawy i konserwację. Jednak w 1957 roku zarządcy pagody postanowili odnowić i zmodernizować świątynię, dodając ozdoby gipsowe i wapno w górnej połowie świątyni. Kiedy w latach 90. rozpoczęły się kompleksowe prace restauracyjne, zamiast je usuwać, przywrócono tynk i wapno, aby przywrócić jej pierwotny wygląd. To smutne, że świątynia została tak wyraźnie zmodyfikowana, ale nadal ma surowy, starożytny charakter, więc nie jest aż tak źle. W niektórych miejscach widać miejsca, gdzie odpada tynk i odsłania czerwoną cegłę. 

Przed i po renowacji Shwe Sandaw Pagoda w latach 90. XX wieku

Jak wszystkie pagody, pagoda na szczycie Shwe Sandaw ma przywilej przechowywania świętych relikwii buddyjskich. Wewnątrz pagody znajduje się kilka pasm włosów należących do Gautamy Buddy, osoby, która dała początek naukom buddyzmu. Włosy te pierwotnie znajdowały się w mieście Thatôn w południowej Mjanmie, ale zostały przeniesione do Shwe Sandaw tuż przed ukończeniem budowy.

Jedną z unikalnych cech tej świątyni są schody z każdej z czterech stron. Większość świątyń ma schody tylko z jednej strony, więc fakt, że ta ma je po obu stronach, jest dość charakterystyczny. Nie wiadomo, dlaczego ta jest tak wyjątkowa, ale zdecydowanie ułatwia to wchodzenie i schodzenie z poziomów, gdy jest mnóstwo turystów. Jedynym minusem są dość strome schody. 

Ale kiedy już dotrzesz na szczyt, wysiłek się opłaci. Widoki zapierają dech w piersiach.

Jeden z czterech domów z wizerunkami otaczających świątynię

W okolicach Shwe Sandaw znajdują się cztery takie domy z wizerunkami Buddy. Kiedyś stały w nich posągi Buddy z cegły i brązu, ale wizerunki te zostały przeniesione do Muzeum Narodowego w Rangunie i Muzeum Archeologicznego w Baganie. Wszystkie pozostałe są kamienne. Niektóre z domów z wizerunkami Buddy mają wewnątrz freski, ale większość uległa zniszczeniu przez upływ czasu, wandalizm i trzęsienia ziemi.

Świątynia Dhammayangi

Stupy i pagody

Mingalar Zedi

Szczyt Pya Tha Da

She Myet Hna

She Myet Hna to jedna z 2200 buddyjskich świątyń, stup, paya i pagód, które przetrwały do ​​dziś z ponad 10 000 wzniesionych w Baganie w Mjanmie. Chociaż większość z nich jest w ruinie lub w złym stanie, ta została zachowana i odrestaurowana.

Niewiele wiadomo o She Myet Hna. Miejscowi twierdzą, że stoi tam, odkąd pamiętają, ale nikt nie wie, ile ma lat, co skłoniło ich do jej budowy ani czy She Myet Hna to jej pierwotna nazwa. Historia nie jest dla nich ważna, wiedzą tylko, że została zbudowana jako miejsce kultu i refleksji. Dla nich to po prostu kolejne miejsce kultu religijnego, które pokrywają ten teren. Kolejna twarz w zatłoczonym pomieszczeniu, która pojawiła się pewnego dnia i nikt nie wie, dlaczego.

Może kiedyś ktoś odkryje ukryty tekst, który wymieni wszystkie świątynie i wyjaśni ich przeznaczenie. Może kiedyś dowiemy się, dlaczego tak wiele budowli religijnych powstało w tym samym miejscu. Może kiedyś naprawdę zrozumiemy, co naprawdę oznacza Bagan.

Na terenie świątyni można dostrzec dvarapala. Są to strażnicy, którzy mają chronić święte miejsce wewnątrz świątyni. Ponieważ She Myet Hna jest mała i nie ma prawdziwego wnętrza, modlitwy odmawia się z poszczególnych drzwi, a dvarapala chroni świątynię od zewnątrz.

Te figury znane są jako posągi dewów. Kiedy król Anawratha został koronowany w 1044 roku n.e., rozpoczął jednoczenie królestwa Birmy i ustanowił buddyzm therawady jako religię narodową. Aby uspokoić lokalne kulty i zapewnić pokój, król Anawrath przyjął natów i dewów do kultury buddyjskiej. Buddyzm koncentruje się wokół koncepcji reinkarnacji, ale odłamy buddyzmu wierzą, że gwałtowna śmierć uniemożliwia reinkarnację, przez co duchy błąkają się i stają się niebezpieczne dla żyjących. Birmańscy buddyści wierzą, że te posągi są miejscem, w którym duchy mogą przebywać i zaznać spokoju.

Inne figury znane są jako leogryfy lub chinthe. Chinthe są prawie zawsze przedstawiani parami i służą do ochrony pagody. Zazwyczaj pojawiają się jako zwierzęta, ale czasami można ich spotkać z ludzkimi twarzami. Dlaczego chinthe strzegą świątyń i pagód? Otóż, według legendy, księżniczka i lew zakochali się i pobrali. Mieli syna, ale księżniczka ostatecznie porzuciła lwa, który wpadł we wściekłość i zaczął terroryzować ziemie. Kiedy syn księżniczki dorósł, odszukał i zabił lwa, aby chronić ludzi. Dopiero po powrocie księcia i opowiedzeniu matce, co zrobił, dowiedział się, że zabił własnego ojca. Aby odpokutować za swój grzech, książę zbudował posąg lwa, który miał stać na straży lokalnej świątyni i tak rozpoczęła się tradycja.

Chinthe jest czczony i uwielbiany przez Birmańczyków i symbolicznie zdobi królewskie trony Birmy. Zanim monety stały się środkiem płatniczym, mosiężne odważniki w kształcie mitycznych zwierząt, takich jak chinthe, były powszechnie używane do odmierzania standardowych ilości podstawowych artykułów. Od czasu powstania współczesnej waluty w Mjanmie chinthe pojawia się na banknotach i monetach.

Jedną z zalet Baganu jest to, że jest tu wiele miejsc, gdzie można napić się wody. To wspólne miski z wodą. Wystarczy zdjąć talerzyk z góry, nabrać sobie kubek wody, a następnie postawić kubek do góry dnem na talerzyku nad ceramicznym naczyniem. Chociaż dla miejscowych to miłe, nie są polecane dla turystów, picia wody z takich miejsc. Woda ta zazwyczaj pochodzi z pobliskich jezior lub strumieni i nie jest filtrowana ani uzdatniana.

Shwegugi Pagoda

Świątynia Shwegugi Pagoda w Bagan ma jeden z najpiękniejszych na świecie krajobrazów.

Spośród świątyń Baganu, Pagoda Shwegugi jest jedną z najwyższych, co czyni ją jednym z najsłynniejszych punktów widokowych w regionie. Ta imponująca budowla buddyjska jest widoczna z daleka, wznosząc się z równin Baganu. Zgodnie ze starożytną tradycją Pyu, stupa znajduje się poza murami miasta, gdzie wraz z czterema innymi pagodami, zapewnia duchową ochronę Baganowi. 

Król Anawrahta, założyciel Królestwa Baganu, zbudował Pagodę Shwegugi w 1057 roku. Po podboju Królestwa Mon w Thatôn, król zbudował świątynię, aby umieścić w niej relikwie włosów Buddy Gautamy, które zostały przywiezione z pokonanego imperium.

Pod względem architektonicznym pagoda składa się z pięciu tarasów prowadzących do cylindrycznej stupy zwieńczonej ozdobną iglicą w kształcie ceremonialnego parasola, zwanego hti. Pierwotne hti zostało zniszczone przez trzęsienie ziemi w 1975 roku i nadal można je zobaczyć leżące po drugiej stronie kompleksu pagody. 

Narożniki pięciu tarasów pagody były niegdyś ozdobione posągami Ganeszy, hinduskiego boga z głową słonia, ponieważ przed przybyciem buddyzmu w Baganie czczono wiele hinduistycznych bóstw. 

Do 1957 roku tarasy pagody zdobiły setki terakotowych tablic przedstawiających kilka opowieści Jataka, opowieści o poprzednich życiach Buddy. Niestety, do dziś nic więcej nie pozostało. W wyniku niedawnej renowacji ślady tych motywów architektonicznych i rzeźb zaginęły. Dziesiątki brązowych i kamiennych wizerunków Buddy znalezionych w pagodzie podczas prac restauracyjnych przeniesiono do Muzeum Archeologicznego w Baganie.

Pagoda ta jest jedną z niewielu w Baganie, na którą można się wspiąć. Jedną z jej unikalnych cech są schody ze wszystkich czterech stron prowadzące aż na piąty taras. To zdecydowanie ułatwia wchodzenie i schodzenie z kolejnych poziomów, gdy jest dużo turystów. 

Należy pamiętać, że schody prowadzące na szczyt są bardzo wąskie i strome, przez co wspinaczka może być trudna dla małych dzieci i starszych turystów. Warto jednak podjąć ten wysiłek, ponieważ 360-stopniowe widoki zapierają dech w piersiach, a stupy, pagody i świątynie rozsiane po równinach Baganu, jak okiem sięgnąć, dają dobre wyobrażenie o tym, jak rozległy jest ten obszar i ile wspaniałych widoków się tam kryje.

Droga Birmańska

Droga Birmańska (birm. Bama Lanmagyi; chiń. 滇缅公路) to droga łącząca Birmę z Chinami, biegnąca pomiędzy miastami Kunming i Lasho. Droga ma długość około 1154 km i przebiega przez górzyste obszary północnej Birmy oraz chińskiej prowincji Junnan. 

Droga została zbudowana w latach 1937-1938 podczas drugiej wojny chińsko-japońskiej. Brytyjczycy transportowali Drogą Birmańską materiały wojenne dla walczących wojsk chińskich. Zaopatrzenie najpierw docierało drogą morską do Rangunu, następnie było transportowane koleją do Lasho, gdzie swój początek miała Droga Birmańska. 

18 lipca 1940 roku pod naciskiem Japonii droga została zamknięta na trzy miesiące. Po wypowiedzeniu wojny Wielkiej Brytanii przez Japonię 8 grudnia 1941 roku i zajęciu przez wojska japońskie Birmy w 1942 roku alianci wybudowali w kontrolowanej przez siebie północnej Birmie drogę Ledo, łączącą Asam w Indiach z Drogą Birmańską.

Mingun

W okolicy Mandalaj położone są aż 4 starożytne miasta – Amarapura, Inwa, Sagaing i Mingun. Pierwsze trzy zlokalizowane są na południe i południowy zachód od ścisłego centrum miasta i łatwo połączyć ich zwiedzanie w jeden dzień, przy okazji zahaczając o sławny, tekowy most U-Bein. Czwartą wyróżnia nie tylko położenie w przeciwnym kierunku, lecz przede wszystkim łatwość zwiedzania na własną rękę. Nie będziecie potrzebować organizowanych wycieczek ani prywatnego transportu. 

Dojazd

- Prom do Mingun.

Mingun położone jest na północny-zachód od Mandalaj, na zachodnim brzegu rzeki Irawadi . Dlatego do Mingun najwygodniej dopłynąć promem, który codziennie o 9 rano zgarnia turystów z centralnie położonego portu Mingun Jetty. Znajdziecie go na zachodnim krańcu 26 ulicy, która przecina centrum miasta.

Do portu możecie dojechać Grabem. Zamówione przez aplikację mototaxi z hostelu oddalonego o 6 km kosztowało mnie 2000 kiat (niecałe 6 zł). Bilet w dwie strony kupicie w Mandalaj w narożnym budynku, tuż przy porcie za 5000 kiat (niecałe 15 zł). 

W przypadku dużego zainteresowania, podstawiane są dodatkowe łódki. Wejście na prom odbywa się zazwyczaj przez inne statki, zacumowane bliżej lądu. Trzeba balansować na wąskich kładkach rozstawionych między burtami.

- Przystań w Mingun. Stąd odpływają promy.

Przeprawa w górę rzeki Irawadi zajmuje ok godziny. Prom cumuje przy plaży blisko centrum wioski Mingun. W drogę powrotną rusza o 12:30. Nie warto się spóźnić. Odpływa tylko raz dziennie. Prywatna łódka do Mandalaj może Was sporo kosztować.

Do Mingun dotrzecie również drogą lądową z innego starożytnego miasta – Sagaing. Przejazd lewym brzegiem rzeki Irawadi taksówką lub motocyklem zajmuje ok 35 min.

Zabytki Mingun

- Wioska Mingun.

Główne atrakcje starożytnego wioski Mingun znajdują się przy głównej ulicy, rozrzucone od siebie w odległości kilometra. Jeżeli nie zależy Wam na wyprzedzeniu towarzyszy z promu, nie warto wynajmować tuk tuka od jednego z naganiaczy, którzy zaatakują Was tuż po opuszczeniu pokładu. Odległości bez problemu pokonacie piechotą.

Bilet wstępu do starożytnego miasta kosztuje 5000 kiat (niecałe 15 zł) i pobierany jest w kiosku znajdującym się na początku wioski. Kontrolę biletów w poszczególnych atrakcjach turystycznych ma ułatwić naklejka na ubranie.

- Hsinbyume Pagoda

Wiele osób przybywa do Mingun wyłącznie dla Hsinbyume Pagoda – białej świątyni znajdującej się na końcu wioski. Budynek został wzniesiony w 1816 r. przez księcia Bagyidaw, jako upamiętnienie dla jego zmarłej przy porodzie żony.

Biała świątynia imponuje stylem architektonicznym, jakże innym od pozostałych budynków sakralnych w okolicy. U jej podnóży znajduje się 7 rzędów tarasów, których bariery wyglądają jak morskie fale. W rzeczywistości mają symbolizować nie wodę, a pasma górskie otaczające mityczną górę Meru (w mitologii hinduistycznej i buddyjskiej, góra Meru uznawana jest za oś świata). Po falach można do woli hasać. Jest to zresztą wymarzona sceneria na instagramowy profil. Po idealne ujęcie będzie musieli jednak swoje odczekać, gdyż świątynia przyciąga licznie turystów.

- Budynek na szczycie Hsinbyume Pagoda.

Znajdująca się ponad tarasami pagoda jest otwarta dla zwiedzających. Na szczyt można się dostać schodami. Z góry (dla wysokich) rozciągają się piękne widoki na pobliskie świątynie i rzekę.

- Wielka Królewska Pagoda

Tak zwana Wielka Królewska Pagoda (po angielsku Mingun Pahtodawgyi lub potocznie Mingun Paya) to niedokończona świątynia z niezwykłą historią.

Prace rozpoczęto w 1790 r., kiedy ówczesny ról Birmy Bodawpaya osobiście złożył złote i srebrne cegły, jako podwalinę największej stupy na świecie. Jak się okazało tylko w zamyśle. I choć prace rozpoczęto z rozmachem, angażując dobrowolnie i pod przymusem ok 20 tysięcy ludzi, to budowę przerwano po ukończeniu ok 1/3 wysokości. Przyczyny nie są znane. Legenda przypisuje klęskę przepowiedni, która z prędkością plotki zaczęła krążyć po całym królestwie. Głosiła ona, że z chwilą ukończenia budowli nastąpi upadek birmańskiego imperium. Król wolał dmuchać na zimne i wstrzymał pracę nad budowlą.

Dodatkowo konstrukcja została naruszona przez trzęsienie ziemi w 1838 r. Po dziś dzień widać pęknięcia przecinające niczym blizny ceglane ściany.

Mimo, iż Wielka Królewska Pagoda nie została dokończona, to i tak budynek imponuje rozmiarami – mierzy ok 50 m wysokości i jest największą pod względem kubatury ceglaną świątynią w Azji! Pagodę widać już z daleka w trakcie przeprawy promem po rzece.

Budynek można zwiedzać tylko z zewnątrz. Zresztą takie było odgórne założenie. Podobnie jak w przypadku innych świątyń tego okresu, pagoda miała pełnić funkcję relikwiarza, a złożone w niej relikwie miały być czczone wyłącznie z zewnątrz. Warto jednak wspiąć się schodami po prawej stronie budynku. Rozciągają się z nich piękne widoki na wioskę Mingun i rzekę Irawadi.

- Dzwon Mingun - o którym już zresztą wspomniałam w osobnym poście... i jest on tutaj dla przypomnienia.

Ogromny dzwon odlany z brązu przeznaczony był dla Wielkiej Królewskiej Pagody. Jako, że ta nie została nigdy ukończona, dzwon ostatecznie spoczął nie na szczycie świątyni, lecz w specjalnie wzniesionym na ten cel budynku.

Jeszcze do 2000 r. dzwon z Mingun uznawano za drugi co do wielkości na świecie (jego zewnętrzna średnica wynosi 4,95 m, a wysokość 3,66 m). Dzwon odlano z brązu w 1808 r. Waży ok 90 ton. Z przeciwległego brzegu rzeki Irawadi transportowały go dwie barki specjalnie w tym celu pogłębionym kanałem rzeki.

Dzwon można obejrzeć z bliska w jednym z budynków w pobliżu Wielkiej Królewskiej Pagody.

- Posągi Chinthe

Naprzeciwko Pagody Mingun znajdują się ruiny ogromnych posągów Chinthe – pół smoków, pół lwów. Wychodząc z pagody można dostrzec dwa pokaźnych rozmiarów głazy. To co przypomina okrągłą skałę, w rzeczywistości jest tyłkiem mitycznych stworów, które zwrócone są w stronę rzeki. W tym miejscu można zejść nad jej brzeg i drogę do promu pokonać niezbyt urokliwą plażą, lecz poza czujnym okiem pamiątkowych naganiaczy.

- Settawaya Pagoda

A jeśli nie spieszy Wam się na prom, możecie też zajrzeć po drodze do Settawaya Pagoda, niewielkiej białej świątyni, ozdobionej złotą kopułą, która została zbudowana tuż nad brzegiem rzeki. To taka młodsza (i niestety mniej imponująca) siostra Hsinbyume Pagoda. Wrażenie robią jednak posągi ustawione wzdłuż schodów i złote wykończenie pagody.

Informacje praktyczne.

• Promy odpływają do Mingun tylko raz dziennie.
• W sezonie od listopada do lutego Mingun bywa bardzo zatłoczone. Dotyczy to również publicznej łódki o poranku.
• Jeżeli chcecie uniknąć tłumów turystów zrezygnujcie z publicznego promu i udajcie się do Mingun po południu. Turystyczne łódki odpływają o 12:30 pozostawiając miasto przyjemnie opustoszałe.
• Nie dotyczy to niestety sprzedawców pamiątek i przekąsek, którzy twardo wypatrują turystów do godzin wieczornych. Rozstawieni są jednak wyłącznie przy głównej ulicy i przy wejściu do poszczególnych świątyń, więc każde zboczenie z trasy (też na wydeptane piaszczyste ścieżki za świątyniami) daje chwilę wytchnienia.

Sule Pagoda

W geograficznym i religijnym centrum Rangunu w Mjanmie znajduje się miejsce o znaczeniu zarówno religijnym, jak i politycznym. Jest ono równie starożytne, co ważne dla mieszkańców Mjanmy. To pagoda Sule, 2500-letnia birmańska stupa owiana legendą.

Według birmańskiej legendy, miejsce, w którym obecnie stoi pagoda Sule, było niegdyś domem potężnego ducha o imieniu Sularata. Król duchów, Sakka, pragnął pomóc legendarnemu birmańskiemu królowi Okkalapowi w budowie kaplicy dla świętej relikwii włosów Buddy w tym samym miejscu, w którym trzej poprzedni Buddowie pochowali święte relikwie w minionych wiekach. Niestety, wydarzenia te miały miejsce tak dawno temu, że nawet Sakka nie wiedział, gdzie zostały pochowane. Sularata był jednak tak stary, że był świadkiem minionych wydarzeń i był w stanie powiedzieć królowi Sakce, gdzie pochowano trzy poprzednie relikwie Buddy. W ten sposób, zamiast jednej relikwii Buddy, pagoda Sule mieści ich cztery. Sama pagoda jest jedna z najważniejszych pagód dla Birmańczyków.

Pierwszą rzeczą, którą można ujrzeć po przybyciu do pagody, była grupa kobiet siedzących na ziemi z koszami. Ptaki, które są w koszach, symbolizują wielowiekową niewolę narodu birmańskiego i że ich uwolnienie jest symbolem nadziei na dalszy pokój i wolność.

Po opłaceniu biletów i wejściu na teren kompleksu wypuszcza się je na wolność. Prowdopodobnie tak sa tresowane, iz wracaja do kobiet. Jedną z ciekawostek pagody Sule jest sama pagoda. Uważa się, że została zbudowana przed inną słynną pagodą w Rangunie, Pagodą Szwedagon, co oznacza, że ​​ma ponad 2500 lat.

Samą pagodę zbudowano z wykorzystaniem podstawowych form stosowanych w architekturze indyjskiej, ale zdobienia i ostateczny projekt wykazują wpływy birmańskiego stylu Mon. Główna pagoda ma kształt ośmiokąta. Każdy bok ma 24 stopy długości, a szczyt sięga 144 stóp i 9 stóp (ok. 4,3 m). Chociaż sama pagoda ma około 2500 lat, żadna z pozostałych budowli w kompleksie nie jest starsza niż nieco ponad 100 lat. Pagodę otaczają liczne domy z posągami Buddy, w których można zobaczyć rozmaite posągi Buddy.

Każda z kapliczek wokół pagody ma swój dzień tygodnia, a osoba, która ma w tym dniu dyżur obmywa Buddę i modli się do Buddy, który reprezentuje dzień jej narodzin.

Obok kaplicy Buddy znajduje się dzwon. Jest ich dziesięć, a każdy ma inny rozmiar, wiek i styl, upamiętniając duże darowizny na utrzymanie kompleksu pagód. Szare pudełko po przeciwnej stronie kaplicy służy do składania mniejszych darowizn.

Modlitwy są umieszczane w ptaku, a następnie przenoszone liną na szczyt pagody, gdzie są przyjmowane i przekazywane Buddzie.