17 mar 2025

Lekcja języka pāḷijskiego cz.2 Rzeczowniki rodzaju męskiego zakończone na - a

W tej lekcji jak i następnych, będzie przedstawiony wykaz rzeczowników i ich odmian oraz czasowniki. Wykaz niealfabetyczny:

Buddha [wym. bu-dʰa]
Przebudzony
nazwa funkcyjna istoty, która potrafi w pełni wyłożyć Dhammę, dzięki której inne istoty także mogą wyzwolić się z saṃsāry; błędne tłumaczenie jako "oświecony"; Siddhāttha Gotama mając 35 lat stał się Buddhą, którego Nauka (Sāsana) trwa do dziś

Tathāgata / Sugata [wym. tatʰaagata / sugata]
Ten Który Przeszedł / Błogosławiony

Manussa [wym. manussa]
człowiek, istota ludzka

Nara [wym. nara]
mężczyzna
w oryg. znaczeniu - mężny bohater, później - osoba, człowiek, istota ludzka

Purisa [wym. purisa]
mężczyzna
w przeciwieństwie do itthi - kobiety; także w rozumieniu: sługa

Kassaka [wym. kassaka]
rolnik, chłop

Brāhmaṇa [wym. braahmana]
Bramin, brahman; święta osoba
jedna z czterech kast (vaṇṇa – dosł. kolor) w dawnych Indiach, kasta kapłanów; często synonim arahanta

Putta [wym. pu-ta]
syn, dziecko

Mātula [wym. maatula]
wuj (brat matki)

Kumāra [wym. kumaara]
chłopiec

Vāṇija [wym. waanidzia]
kupiec
jedna z czterech kast (vaṇṇa – dosł. kolor) w dawnych Indiach, kasta handlowców

Bhūpāla [wym. bʰuupaala]
król
(dosł. bhū - ziemia + pāla - piastun, strażnik)

Sahāya / Sahāyaka [wym. sahaaja / sahaajaka]
przyjaciel, kompan
(dosł. saha - przedrostek znaczący "wraz", "z" + i - iść)

Mitta [wym. mi-ta]
przyjaciel, sprzymierzeniec
(etym. prawdopodobnie od metta - miłująca dobroć)

Dhamma [wym. dʰamma]
[w zależności od kontekstu, pozostawione zwykle w oryginalnym brzmieniu]
a) natura - prawo rzeczywistości, natura zjawisk, stan rzeczy
b) zjawisko - rzecz, obiekt, jednostkowość
c) nauka - doktryna buddyjska, przekaz Buddhy, wyzwalająca prawda / Prawda gdy chodzi o to, czego nauczał Buddha
(etym. dhāreti od dhṛ - dzierżyć, utrzymywać)

Bhatta [wym. bʰa-ta]
ryż, jedzenie, obiad

Odana [wym. oodana]
ugotowany ryż, papka ryżu (z mlekiem i in.)

Gāma [wym. gaama]
wioska, osada; gromada

Suriya [wym. surija]
słońce

Canda [wym. cianda]
księżyc

Kukkura [wym. ku-kura]
pies (zły), ogar

Sunakha [wym. sunakʰa]
pies

Soṇa [wym. soona]
pies; rodzaj świętego drzewa

Vihāra [wym. wihaara]
klasztor, miejsce zamieszkania; spoczywać; spędzać czas

Patta [wym. pa-ta]
miska żebracza; liść; pióro; skrzydło; osiągnąwszy

Āvāṭa [wym. aawaata]
dół, zagłębienie

Pabbata [wym. pa-bata]
góra, szczyt, wzgórze, wzniesienie, skała

Yācaka [wym. jaaciaka]
żebrak, ten który błaga o coś

Sigāla [wym. sigaala]
szakal

Rukkha [wym. ru-kʰa]
drzewo

Ratha [wym. ratʰa]
pojazd, rydwan

Sakaṭa [wym. sakata]
wóz, powóz, zaprzęg

Hattha [wym. ha-tʰa]
dłoń, garść

Pāda [wym. paada]
stopa, łapa; podnóże (góry); moneta

Magga [wym. ma-ga]
droga, ścieżka

Dīpa [wym. diipa]
lampa; wyspa, schronienie

Sāvaka [wym. saawaka]
uczeń, także uczeń Buddhy
(dosł. śru - słuchacz)

Samaṇa [wym. samana]
asceta
pustelnik, święty

Sagga [wym. sa-ga]
Niebo, raj

Assa [wym. assa]
koń, wierzchowiec

Miga [wym. miga]
jeleń, zwierze leśne, czteronożne

Sara [wym. sara]
1. strzała 2. dźwięk 3. samogłoska 4. jezioro 5. pamiętny 6. płynący, poruszający się

Pāsāṇa [wym. paasaana]
głaz, kamień

Kakaca [wym. kakacia]
piła

Khagga [wym. kʰa-ga]
1. miecz 2. nosorożec

Cora [wym. cioora]
złodziej, rabuś

Paṇḍita [wym. pandita]
mędrzec, ktoś inteligentny, roztropny

Dhīvara [wym. dʰiiwara]
rybak

Maccha [wym. ma-ćʰa]
ryba

Piṭaka [wym. pitaka]
kosz

Amacca [wym. ama-cia]
doradca, kompan, powiernik, współpracownik

Upāsaka / Upāsikā [wym. upaasaka / upaasikaa]
świecki wyznawca / świecka wyznawczyni
(dosł. upa - przedrostek znaczący bliskość + ās - siadać)

Pāsāda [wym. paasaada]
pałac, taras

Dāraka / Dārikā [wym. daaraka / daarikaa]
dziecko (chłopiec) / dziecko (dziewczynka)

Sāṭaka [wym. saataka]
garderoba, ubranie

Rajaka [wym. radziaka]
pomywacz, pracz
bielarz, farbiarz, człowiek z niskiej kasty

Sappa [wym. sa-pa]
wąż

Pañha [wym. pańha]
pytanie

Suka / Suva [wym. suka / suwa]
papuga

Sopāna [wym. soopaana]
schody, stopnie, drabina

Sūkara [wym. suukara]
świnia

Varāha [wym. waraaha]
warchlak, dzik

Tāpasa [wym. taapasa]
pokutnik, trapista, asceta

Ācariya [wym. aaciarija]
nauczyciel

Vejja [wym. we-dzia]
doktor, lekarz, chirurg

Sīha [wym. siiha]
lew

Luddaka [wym. lu-daka]
myśliwy, łowca

Aja / Ajā [wym. adzia / adziaa]
kozioł, koza

Vānara [wym. waanara]
małpa
(dosł. vana - leśny)

Makkaṭa [wym. ma-kata]
1. małpa 2. pająk

Lābha [wym. laabʰa]
zysk, otrzymanie

Mañca [wym. mańcia]
łóżko

Kuddāla [wym. ku-daala]
motyka, łopata, szpadel, rydel

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz