Bagani

Bagani lub magani to klasa wojowników-przywódców różnych grup etnicznych Lumadów z wyspy Mindanao na Filipinach. Bagani byli szczególnie integralną częścią tradycyjnego społeczeństwa i rządu ludów Mandaya, Mansaka, Manobo i Bagobo. Zazwyczaj zdobywali swój status dzięki odwadze w bitwie, hartowi ducha, sile fizycznej, a co najważniejsze, naturalnej charyzmie i umiejętnościom przywódczym. Różne bagani z przeszłości stały się mitologizowane jako bohaterowie w swoich społecznościach. 

Bagani byli datu: sprawowali absolutną władzę nad swoimi osadami, zajmując wyższą pozycję niż baylan (szamanki). Jednak ich działania nadal podlegają opinii publicznej, a także radzie doradczej (składającej się ze starszych byłych bagani), co ogranicza nadużywanie władzy. Bagani egzekwowali również prawo w swoich domenach, chwytając i skazując przestępców. Przeprowadzali również różne rytuały ku czci duchów, a także chronili miejsca poświęcone duchom. 

Aby zostać bagani, trzeba zabić określoną liczbę wrogów w bitwie. Liczba ta różni się w zależności od miejscowości i grupy etnicznej i waha się od pięciu do nawet trzydziestu. Chociaż status bagani nie był dziedziczny i każdy zwykły człowiek może zostać bagani, bagani często prześledzili swój rodowód poprzez innych znanych bagani. W sytuacjach, gdy rządzący bagani nagle umiera, najbardziej odpowiedni syn bagani może zostać powszechnie wybrany jako kandydat na kolejnego bagani przez radę doradczą. Jednak nadal musieliby oni spełnić wymagania, aby nim zostać. W przypadku kontrkandydatów lub kandydatów, którzy nie spełnili wymagań, ale nadal odmawiali wycofania swojej kwalifikacji, wybór musiałby zostać dokonany w bitwie między kandydatami a ich zwolennikami. 

Bagani wyróżniali się spośród innych wojowników strojem (w tym nakryciem głowy), który różnił się w zależności od grupy etnicznej. Regularnie brali udział w polowaniach na głowy i napadach na wrogie wioski, biorąc jeńców, a także bronili własnych osad przed tego typu najazdami. Dowodzili grupą wojowników (średnio liczącą od czterdziestu do czterdziestu pięciu ludzi). Aby zostać wojownikiem, plebejusz musiał zabić w bitwie co najmniej trzy osoby. 

System bagani przetrwał w okresie kolonialnym Hiszpanii na Filipinach (1565–1898) dzięki ograniczonym możliwościom hiszpańskich kolonizatorów w zakresie penetracji głębiej w głąb wyspy Mindanao. Jednak system bagani i ciągłe wojny między wioskami zostały aktywnie stłumione w okresie kolonizacji amerykańskiej na Filipinach (1898–1946), ostatecznie zanikając całkowicie w latach 30. XX wieku.